Nowhere Land

Jared Diamond- Sự tiến hoá của súng và vi trùng

2006-04-19T23:09:00.000-05:00

Sự tiến hoá của súng và vi trùng
Jared Diamond

Lời giới thiệu:
Jared Diamond, sinh năm 1937, hiện là giáo sư ngành địa lý học và sinh lý học ở trường Đại học California tại Los Angeles (UCLA). Ông là một trong những học giả uyên thâm và hiểu biết đa ngành nhất thế giới hiện nay. Ông nói được hơn 10 thứ tiếng và nghiên cứu rất nhiều lĩnh vực từ sinh học, sinh lý học, địa lý học, nhân chủng học, môi trường, khảo cổ học cho tới các kiểu dáng của máy chữ và lịch sử Nhật Bản thời phong kiến. Do kiến thức rất rộng của ông và do ông có nhiều bài viết về các lĩnh vực khác nhau trên các tạp chí chuyên ngành, nhà sinh vật học Markl Ridley từng nói đùa rằng “Jared Diamond” không phải là một người mà là bút danh của một nhóm tác giả. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách trong đó nổi tiếng nhất là hai cuốn “Súng, vi trùng và thép- Số phận của các xã hội loài người” xuất bản năm 1997 và “Sụp đổ: Các xã hội chọn lựa thất bại hay thành công như thế nào” xuất bản năm 2004, trong đó cuốn “Súng, vi trùng và thép- Số phận của các xã hội loài người” đoạt giải thưởng Pulitzer cho thể loại sách phi hư cấu (non-fiction). Theo bình chọn của tạp chí Prospect của Anh năm 2005, Jared Diamond đứng vị trí thứ 9 trong danh sách 100 nhà trí thức có ảnh hưởng nhất trên toàn cầu hiên nay.

Khác với nhiều nhà nghiên cứu khác thường chỉ áp dụng một vài chuyên ngành hẹp và tập trung vào các xã hội có trình độ phát triển văn minh cao, thường là chỉ ở châu Âu hay châu Á và trong khoảng 2-3000 năm trở lại đây, Jared Diamond đặt ra cho mình nhiệm vụ giải thích tiến trình lịch sử loài người trên tất cả các châu lục trong 13.000 năm qua. Để tìm ra câu trả lời, ông áp dụng những kết quả nghiên cứu từ nhiều chuyên ngành khác nhau: sinh học, địa lý học, khảo cổ học, ngôn ngữ học…

Bài viết sau đây được in trong tập tiểu luận “Tiến hoá- Xã hội, Khoa học và Vũ trụ” do A.C Fabian chủ biên và Nhà xuất bản Đại học Cambridge xuất bản năm 1998. Trong bài viết này, bên cạnh việc lý giải nguyên nhân dẫn đến những khác biệt trong sự phát triển của loài người giữa các châu lục, Jared Diamond cũng tìm cách hàn gắn và liên kết giữa lịch sử, vốn bị nhiều nhà khoa học cho rằng ít tính khoa học, với các ngành “khoa học cứng” như sinh học nhất là trong việc áp dụng thuyết tiến hoá để giải thích quá trình phát triển của xã hội loài người.

Chương này đặt ra nhiệm vụ khiêm tốn là giải thích xu hướng chung của lịch sử các châu lục trong 13.000 năm qua. Tại sao lịch sử lại mang đến những hướng đi khác nhau cho người dân sống ở các châu lục khác nhau như vậy?

Người Âu- Á, đặc biệt là những nhóm người sống ở châu Âu và Đông Á, đã lan toả khắp thế giới. Họ và những con cháu của họ ở bên kia bờ đại dương ngày nay thống trị trên khắp thế giới hiện đại cả về tài sản và quyền lực. Các nhóm người khác, đặc biệt là hầu hết người châu Phi, vẫn tồn tại và ngày nay đã lật đổ được sự thống trị của châu Âu nhưng vẫn bị tụt hậu nhiều về tài sản và quyền lực. Và còn những nhóm người khác, gồm cả những cư dân nguyên thuỷ ở Australia, châu Mỹ và Nam Phi, ngày nay không còn làm chủ đất đai của họ mà bị tàn sát, chinh phục và thậm chí diệt chủng bởi thực dân châu Âu. Tại sao lịch sử lại diễn ra như vậy, chứ không phải theo chiều ngược lại? Tại sao người Indian ở châu Mỹ, người châu Phi và thổ dân Australia lại không phải là những người chinh phục hay diệt chủng người châu Âu và châu Á?

Câu hỏi này có thể được đẩy lùi thêm một bước nữa. Cho tới năm 1500 Công nguyên, vào khoảng thời gian khi cuộc chinh phục lãnh thổ của châu Âu mới bắt đầu, các nhóm dân ở các lục địa khác nhau đã rất khác nhau về các mặt công nghệ và tổ chức chính trị. Hầu hết lãnh thổ Âu-Á và Bắc Phi lúc đó được cai trị bởi các nhà nước và đế quốc thời kỳ Đồ sắt và một số nước đã trong quá trình công nghiệp hoá. Hai nhóm người thổ dân châu Mỹ là người Inca và người Aztec cai trị các đế quốc đang trong thời kỳ Đồ đá hay cận Đồ đồng. Một số vùng đất ở châu Phi cận Sahara được chia xẻ bởi các nhà nước hay các tù trưởng bản xứ trong thời kỳ Đồ đồng. Tất cả các nhóm người ở Australia, New Guinea và các đảo Thái Binh Dương cũng như rất nhiều nhóm người ở châu Mỹ và châu Phi cận Sahara sống bằng nghề nông hay săn bắn-hái lượm và ở trong thời kỳ Đồ đá.

Rõ ràng, những khác biệt của các nhóm người này vào năm 1500 Công nguyên là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các bất bình đẳng trong thế giới hiện đại. Các đế quốc thời kỳ Đồ sắt chinh phục hay diệt chủng các bộ lạc thời kỳ Đồ đá. Nhưng làm thế nào mà thế giới lại ở vào tình trạng như ở năm 1500?

Câu hỏi này, cũng có thể được đẩy lùi thêm một bước nữa, với sự trợ giúp của các tài liêu lịch sử và các phát hiện khảo cổ. Cho tới Kỷ Băng hà cuối cùng vào khoảng 11.000 năm trước Công nguyên, loài người ở trên tất cả các lục địa đều đang trong tình trạng săn bắn-hái lượm trong thời Đồ đá. Tốc độ phát triển không đồng đều diễn ra ở các lục địa khác nhau, từ năm 11.000 trước Công nguyên cho tới 1500 Công nguyên, chính là nguyên nhân dẫn đến sự bất bình đẳng vào năm 1500 Công nguyên. Trong khi thổ dân Australia và thổ dân châu Mỹ vẫn trong tình trạng săn bắn- hái lượm ở thời Đồ đá thì hầu hết các nhóm người Âu-Á và nhiều nhóm người ở châu Mỹ và châu Phi cận Sahara châu Phi đã dần dần phát triển nông nghiệp, chăn nuôi, luyện kim và có tổ chức chính trị phức tạp. Nhiều vùng ở lục địa Âu-Á, và một vùng ở châu Mỹ cũng hình thành chữ viết. Nhưng tất cả các thành tựu này đều diễn ra trước tiên ở lục địa Âu-Á. Chẳng hạn, việc sản xuất hàng loạt các công cụ đồ đồng chỉ bắt đầu phổ biến ở vùng núi Andes Nam Mỹ trong vài thế kỷ trước năm 1500 Công nguyên, trong khi nó đã phổ biến ở nhiều vùng đất Âu-Á từ trước đó 5000 năm. Công nghệ đồ đá của thổ dân Tasmania vào năm 1500 Công nguyên còn đơn giản hơn của người Thượng Palaeolithic ở châu Âu hàng chục nghìn năm trước đó.
Đến đây, chúng ta có thể đặt lại câu hỏi ban đầu của chúng ta về nguồn gốc sự bất bình đẳng của thế giới như sau. Tại sao sự phát triển của con người lại diễn ra với các tốc độ không đồng đều ở các lục địa khác nhau trong vòng 13.000 năm qua? Tốc độ khác nhau đó là nguyên nhân mang lại những xu hướng phát triển khác nhau và đó chính là chủ đề của chương này.

Để có thể thấy rằng câu trả lời cho câu hỏi này không hề đơn giản, hãy tưởng tượng có một vị du khách từ ngoài không gian đến trái đất của chúng ta vào 50.000 năm trước. Nếu người ta hỏi vị du khách này dự đoán xem nhóm người nào sẽ phát triển công nghệ nhanh nhất và nhóm người nào sẽ chinh phục nhóm người nào thì vị du khách ngoài hành tinh sẽ dự đoán như thế nào? Vị du khách rất có thể sẽ trả lời “Châu Phi”, bởi vì lịch sử con người ở châu lục này đã có tới 6 triệu năm trước tất cả các lục địa khác. Vị du khách đó cũng có thể dự đoán một cách hợp lý là “Australia”, châu lục có những bằng chứng sớm nhất về con người hiện đại hoàn chỉnh nhất trên phương diện giải phẩu và hành vi. Đây cũng là nơi có bằng chứng sớm nhất về việc con người sử dụng thuyền. Vị du khách chắc chắn sẽ không chọn châu Âu, nơi loài Homo sapiens (người thông minh) chỉ mới đến cư ngụ vào 50.000 năm trước. Đối với vị du khách đó, tình trạng như hiện nay của thế giới quả là một điều bất ngờ. Vậy thì đâu là các nguyên nhân dẫn tới kết quá bất ngờ này?

Bỏ qua tiến bộ và IQ
Đọc đến đây, có lẽ nhiều người đọc sẽ bắt đầu tự hỏi: liệu chương này có phải là một cố gắng nhằm vinh danh cái được gọi là tiến bộ? Phải chăng tác giả đang tìm cách biện minh cho tình trạng hiện tại với những bất công tồi tệ của nó? Liệu đây có phải là một lời giải thích cho chủ nghĩa phân biệt chủng tôc? Do đó, tôi cần phải làm rõ ngay từ đầu hai vấn đề.

Trước hết, tôi không cho rằng sự phát triển về chính trị và kinh tế là một lợi ích tuyệt đối của con người. Việc hầu hết mọi người ngày nay có hạnh phúc hay mạnh khoẻ hơn hầu hết những người săn bắn- hái lượm ngày xưa không vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi. Rõ ràng, ngày nay, chúng ta phải đối mặt hơn hết với hiểm hoạ tự huỷ diệt so với các tổ tiên của chúng ta vào 13.000 năm trước. Ở đây, tôi chỉ muốn xem xét quá trình phát triển các quyền lực kinh tế và chính trị mà không phải đưa ra đánh giá về điều gì là tốt cho hầu hết mọi người.
Thứ hai, tôi muốn nói rõ là chương này không đề cập tới sự khác biệt về IQ (chỉ số thông minh) và nó không hề khẳng định là người châu Âu thông minh hơn các nhóm người khác. Hầu hết người châu Âu đều ngầm cho rằng như vậy mặc dù ngày nay họ biết rằng việc nói ra điều đó một cách công khai là không đúng đắn về mặt chính trị. Các dân tộc sơ khai về công nghệ thường được coi là cũng sơ khai về mặt sinh học. Điều này lại càng có vẻ thuyết phục khi mà thổ dân Australia và nhiều người New Guinea vẫn sống như những người săn bắt- hái lượm trong thời kỳ Đồ đá và thất học trong suốt 50.000 năm qua, tại một lục địa mà chỉ trong vòng một thế kỷ từ khi đặt chân đến, người châu Âu đã xây dựng nên một nhà nước hiện đại, sản xuất lương thực, có công nghiệp và học vấn. Liệu điều này có chứng tỏ được là người châu Âu vượt trội hơn thổ dân Australia không?

Tất nhiên là không rồi. Người châu Âu không tự tạo ra học vấn, sản xuất lương thực và chính phủ ở Australia mà họ nhập khẩu chúng từ bên ngoài. Nhiều nhà tâm lý học, nhất là các nhà tâm lý học ở Mỹ, đã thất bại trong việc tìm cách chứng minh sự khác biệt về IQ giữa các dân tộc. Theo quan sát của tôi từ kinh nghiệm 30 năm làm việc ở New Guinea thì người New Guinea nói chung thông minh hơn người châu Âu một cách đáng kể. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Việc chọn lọc tự nhiên về trí tuệ ở các xã hội New Guinea truyền thống diễn ra trong điều kiện khắc nghiệt hơn nhiều ở xã hội châu Âu, nơi đã được tổ chức tốt về chính trị. Chính vì vậy, một người New Guinea trung bình có thể sẽ có ưu thế về gene hơn một người châu Âu. Thêm vào đó, hầu hết trẻ em châu Âu ngày nay gặp nhiều bất lợi trong quá trình phát triển do dành quá nhiều thời gian vào việc hưởng thụ bị động những thứ như radio, TV và phim ảnh, trong khi các trẻ em New Guinea dành hầu hết thời gian trong ngày để nói chuyện hay hoạt động cùng các trẻ em và người lớn khác. Tất cả các nghiên cứu tâm lý học đều thống nhất ý kiến về vai trò của các kích thích trí tuệ ở tuổi thơ tới việc phát triển trí tuệ, và thiếu đi các kích thích này thường đi kèm với sự thui chột trí tuệ. Những nhận định này, về cơ bản, cũng đúng với các dân tộc công nghiệp khác trong mối tương quan với các dân tộc trong tình trạng sơ khai về công nghệ.

Như vậy, chúng ta sẽ bỏ qua giả định thông thường mang tính phân biệt chủng tộc. Thay vào việc đặt ra câu hỏi là làm sao các dân tộc công nghiệp hoá lại thông minh hơn, chúng ta phải đặt câu hỏi là: tại sao các nhóm người ở thời kỳ Đồ đá, mặc dù có thể thông minh hơn về gene và rõ ràng có lợi thế phát triển hơn, lại bị tụt lùi về công nghệ và bị người Âu-Á chinh phuc?

Với những xu hướng lịch sử khác nhau tại nhiều lục địa và trải qua thời gian hàng ngàn năm, chúng ta không thể giải thích bằng sự xuất hiện ngẫu nhiên của một vị thiên tài nào đó, chẳng hạn vì Alexander Đại đế tình cờ sinh ra ở Macedonia chứ không phải ở nơi mà ngày nay là bang Missisippi. Tôi sẽ chỉ ra rằng câu trả lời cho câu hỏi này không liên quan tới sự khác nhau của chính các dân tộc mà do sự khác nhau về môi trường sinh học và địa lý của các dân tộc này.

Châu Âu và Tân thế giới: Các nhân tố trực tiếp

Để bắt đầu sự so sánh giữa các lục địa, chúng ta hãy xem xét sự đụng độ giữa Cựu Thế giới và Tân thế giới, được mở đầu với chuyến viễn du của Columbus vào năm 1492. Các nhân tố trực tiếp dẫn tới kết quả của cuộc đụng độ này đã được nhiều người biết đến. Tôi sẽ tóm tắt ngắn gọn về lịch sử Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Âu và châu Á bao gồm cả quá trình thuần dưỡng động vật, ngành trồng trọt và quá trình tiến hoá của các bênh truyền nhiễm.

Hầu hết chúng ta đều biết đến câu chuyện chỉ vài trăm người Tây Ban Nha dưới quyền của Hernan Cortes đã lật đổ được Đế quốc Aztec và chỉ vài trăm người Tây Ban Nha khác dưới quyền Francisco Pizarro đã lật đổ Đế quốc Inca. Dân số của mỗi đế quốc này lên tới hàng triệu người và có thể là hàng chục triệu người. Ở thành phố Cajamarca của người Inca, ngày nay thuộc Peru, khi Pizarro bắt được Hoàng đế Atahualpa của người Inca năm 1532, ông ta chỉ có 62 kỵ binh và 106 bộ binh, trong khi đó Atahualpa có một đạo quân Inca gồm 40.000 chiến sĩ.

Hầu hết chúng ta cũng đều biết đến những chi tiết đáng buồn về cách thức người châu Âu chinh phục các phần còn lại của Tân thế giới. Hậu quả là ngày nay, người châu Âu đã định cư và thống trị ở hầu hết lãnh thổ Tân thế giới, trong khi dân số thổ dân châu Mỹ giảm nhanh chóng so với thời điểm năm 1492. Tại sao sự việc lại diễn ra như vậy? Tại sao lại không phải là Montezuma hay Atahualpa lãnh đạo người Aztec hay người Inca đi chinh phục châu Âu?

Lý do trực tiếp thật hiển nhiên. Những kẻ xâm lăng châu Âu có các thanh gươm bằng thép và có súng ống, trong khi người thổ dân châu Mỹ chỉ có đá và vũ khí bằng gỗ. Cũng giống ở những nơi khác trên thế giới, ngựa mang lại cho những kẻ xâm lược Tây Ban Nha một lợi thế to lớn nữa trong cuộc chinh phục người Inca và người Aztec. Ngựa đã đóng vai trò rất quan trọng trong lịch sử quân sự kể từ khi chúng được thuần dưỡng vào khoảng năm 4000 trước Công nguyên ở Ukraine. Chúng đã làm thay đổi triệt để cách thức tiến hành chiến tranh ở miền đông Địa Trung Hải vào khoảng năm 2000 trước Công nguyên. Sau này, ngựa cũng giúp người Hun và người Mông Cổ làm cả châu Âu kinh hoàng và tạo nên cơ sở quân sự cho các vương quốc ra đời ở Tây Phi vào khoảng năm 1000 Công nguyên. Từ thời tiền sử cho tới Thế chiến thứ nhất, tốc độ tấn công và thoái lui do ngựa mang lại, sức mãnh liệt trong tấn công và tầm hoạt động cao khi chiến đấu trên lưng ngựa khiến cho bộ binh gần như trở thành vô dụng ở các địa hình trống trại. Gươm thép, súng và ngựa là các lợi thế quân sự giúp cho vài chục kỵ binh Tây Ban Nha có thể đánh bại được những đạo quân hàng chục ngàn người Indian ở Nam Mỹ.
Thế nhưng, súng, gươm thép và ngựa không phải là các nhân tố trực tiếp duy nhất trong cuộc chinh phục Tân Thế giới của châu Âu. Số người Indian bị giết trên chiến trường bởi súng và gươm ít hơn nhiều số người bị giết ở nhà của họ do các bệnh dịch truyền nhiễm như bệnh đậu mùa và bênh sởi. Các bệnh dịch này từng lan tràn ở châu Âu và người châu Âu đã có được khả năng miễn nhiễm và di truyền những khả năng này nhằm chống cự với chúng, nhưng người Indian thì không có khả năng đó ngay từ đầu. Các bệnh dịch được lây lan từ người châu Âu tới người Indian rồi truyền từ bộ lạc Indian này sang bộ lạc Indian khác, thậm chí còn trước khi người châu Âu đến khá lâu, và giết chết khoảng 95 phần trăm dân số người Indian ở Tân Thế giới.

Vai trò của các bệnh dịch truyền nhiễm ở Tân Thế giới cũng được tái lập ở nhiều nơi khác trên thế giới. Ví dụ, các bệnh dịch do người châu Âu mang lại đã tiêu diệt rất nhiều người thổ dân Australia, người Khoisan ở nam châu Phi và dân cư ở nhiều hòn đảo Thái Bình Dương. Nhưng cũng có những trường hợp mà bệnh dịch lại gây khó khăn cho người châu Âu: các bệnh truyền nhiễm ở vùng nhiệt đới châu Phi, Đông Nam Á và New Guinea là những trở ngại quan trọng nhất tới việc chinh phục thuộc địa của châu Âu ở những nơi này.

Cuối cùng, vẫn còn có một tập hợp các yếu tố trực tiếp khác cần phải được xem xét. Bằng cách nào mà Pizarro và Cortes lại có thể tới Tân Thế giới trước khi các chiến binh người Aztec và Inca có thể tới được châu Âu? Việc này phụ thuộc trước hết vào các tàu thuyền có khả năng vượt đại dương. Người châu Âu có những con tàu như thế trong khi người Aztec và người Inca không có. Những con tàu này được hỗ trợ bởi những hình thái tổ chức chính trị cho phép Tây Ban Nha và các nước châu Âu khác tài trợ, đóng tàu, cung cấp nhân lực và trang bị cho các con tàu đó. Vai trò của chữ viết cũng quan trong không kém trong việc phổ biến nhanh chóng các thông tin có độ chính xác cao, bao gồm bản đồ, chỉ dẫn đường đi và ghi chép của những người du hành trước đó để từ đó thúc đẩy những nhà khám phá sau này. Chữ viết rõ ràng là quan trọng. Ngày nay, chúng ta có thể thấy được sự ngây thơ cùng cực là nguyên nhân khiến Atahualpa lọt vào bẫy của Pizzarro và Montezuma lầm tưởng Cortes là một vị thần vừa quay trở lại xứ sở. Do người Inca không có chữ viết còn người Aztec thì chỉ mới có chữ viết trong một thời gian ngắn, họ không thể thừa hưởng những tri thức tích lũy trên cơ sở chữ viết trong hàng nghìn năm lịch sử. Vì thế, họ ít có khả năng hiểu được hành vi con người và những trò chơi bẩn có thể có của con người trong khi Pizarro và Cortes lại có thể làm được những việc này.

Châu Âu và Tân thế giới: Các nhân tố cốt lõi

Tới đây, chúng ta đã xác định một loạt các yếu tố trực tiếp đằng sau việc chinh phục Tân Thế giới của châu Âu: tàu thuyền, tổ chức chính trị và chữ viết đã đưa người châu Âu tới Tân thế giới; vi trùng châu Âu giết chết hầu hết người Indian trước khi họ có thể bước ra được chiến trường; còn súng, gươm thép và ngựa giúp người châu Âu có được lợi thế to lớn trên chiến trường. Đến đây, chúng ta hãy thử đẩy chuỗi nhân quả này lùi xa thêm một chút nữa. Tại sao các lợi thế trực tiếp này lại thuộc về Cựu Thế giới chứ không phải Tân Thế giới? Về mặt lý thuyết, chẳng phải người Indian châu Mỹ hoàn toàn có thể là những người đầu tiên làm ra gươm thép, đóng được tàu vượt đại dương, xây dựng các đế quốc và có chữ viết, cưỡi trên các con thú được thuần dưỡng đáng sợ hơn cả ngựa và mang trong mình những vi trùng còn tệ hơn cả bệnh đậu mùa?.

Phần dễ trả lời nhất của câu hỏi này là các lý do giải thích tại sao những vi trùng tồi tệ nhất lại tồn tại ở lục địa Âu-Á. Một điều đáng ngạc nhiên là người Indian ở châu Mỹ không truyền cho người châu Âu một bệnh dịch nguy hiểm nào trong khi lại phải gánh chịu rất nhiều bệnh dịch nguy hiểm từ Cựu Thế giới.

Có hai lý do đơn giản dẫn tới sự bất cân bằng này. Trước hết, hầu hết các bệnh dịch truyền nhiễm mà chúng ta biết đều chỉ tồn tại được trong các cộng đồng dân cư sống tập trung ở các làng xã hay thành thị và những hình thái tổ chức này xuất hiện ở Cựu Thế giới trước Tân Thế giới rất lâu. Thứ hai, hầu hết các bệnh dịch truyền nhiễm của con người đều phát triển trên những bệnh dịch tương tự ở động vật nuôi mà con người có liên hệ. Chẳng hạn, bệnh sởi xuất hiện từ một bệnh dịch của gia súc, bệnh cúm từ bệnh của lợn, đậu mùa từ bệnh của bò và sốt rét từ bệnh của một số loài chim như gà. Châu Mỹ có rất ít động vật được thuần dưỡng mà con người có thể nhiễm bệnh từ đó: chỉ có giống llama/alpaca[1] và lợn guinea[2] ở vùng núi Ande, vịt Muscovy ở Nam Mỹ nhiệt đới, gà tây ở Mexico và chó ở khắp châu Mỹ. Trái lại, hãy thử xem những loài vật nuôi ở lục địa Âu-Á: ngựa, bò, cừu, dê, lợn và chó ở khắp nơi trên cả lục địa; nhiều loài vật nuôi có tính địa phương như trâu nước và tuần lộc; những loài động vật có vú nhỏ được thuần dưỡng như mèo và thỏ; và nhiều giống chim nuôi, kể cả gà, ngỗng và ngan.
Đến đây, chúng ta hãy đẩy chuỗi nhân quả lùi thêm một bước nữa., Tại sao lại có nhiều động vật nuôi ở lục địa Âu-Á hơn ở châu Mỹ? Do châu Mỹ có đến hơn 1000 loài động vật có vú hoang dã và vài nghìn giống chim hoang dã, lẽ ra châu Mỹ phải có nhiều động vật được thuần dưỡng mới phải chứ.

Trên thực tế thì chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ các động vật có vú và chim là đựoc thuần dưỡng thành công, vì việc thuần dưỡng đòi hỏi động vật hoang dã phải thoả mãn nhiều điều kiện khác nhau: một chế độ ăn mà con người có thể cung cấp, tốc độ phát triển đủ nhanh, có thể giao phối trong tình trạng bị giam giữ, có thể theo dõi được hành vi, có cấu trúc xã hội theo hướng tuân thủ những thành viên đầu đàn (hành vi này có thể được biến thành tuân thủ con người) và không hoảng loạn khi bị nhốt. Hàng nghìn năm trước đây, con người đã thuần dưỡng tất cả các động vật hoang dã có vú lớn mà đáng để thuần dưỡng, với kết quả là ngày nay không thể có thêm một loài vật quan trọng nào mới được thuần dưỡng, bất chấp những thành tựu của khoa học hiện đại.

Lục địa Âu-Á có nhiều động vật được thuần dưỡng nhất một phần bởi vì đây là lục địa có diện tích đất đai lớn nhất và cũng có nhiều loài động vật hoang dã nhất. Sự khác biệt này còn được nhân lên nhiều lần vào 13.000 năm trước đây ở cuối kỷ Băng hà, khi mà hơn 80% các loài động vật có vú lớn ở Bắc và Nam Mỹ bị tuyệt chủng, có lẽ do những người Indian đầu tiên đến nơi này. Những loài vật bị tuyệt chủng này bao gồm nhiều giống có thể đã trở thành các động vật nuôi quan trọng nếu chúng còn tồn tại, như ngựa và lạc đà Bắc Mỹ. Do vậy, số lượng động vật hoang dã kích cỡ lớn mà người Indian châu Mỹ thừa hưởng ít hơn nhiều so với người Á- Âu, và họ chỉ thuần dưỡng được duy nhất có giống llama/alpaca. Sự khác biệt giữa Tân Thế giới và Cựu Thế giới trong các loài thực vật được thuần dưỡng cũng tương tự như ở động vật, mặc dù với mức độ thấp hơn.
Một lý do khác giải thích sự đa dạng của các giống vật nuôi và cây trồng ở lục địa Âu-Á cao hơn ở châu Mỹ là vì trục chính di chuyển ở Âu-Á là trục đông/tây, trong khi trục chính ở châu Mỹ là bắc-nam. Trục đông-tây ở Âu-Á có nghĩa là các giống được thuần dưỡng ở một khu vực trong lục địa Âu-Á có thể dễ dàng được phổ biến ở những nơi cách hàng nghìn cây số nhưng cùng vĩ tuyến và do đó có độ dài ban ngày và điều kiện khí hậu tương tự khiến chúng có thể dễ dàng thích nghi. Do đó gà và cây quýt được thuần dưỡng ở Đông Nam Á đã nhanh chóng lan rộng theo hướng tây tới châu Âu. Ngựa được thuần dưỡng ở Ukraine được phổ biến sang phía đông tới Trung Quốc còn cừu, dê, gia súc, lúa mì và lúa mạch có mặt đầu tiên ở Trung Đông và nhanh chóng toả ra ở cả hướng tây và đông.

Trái lại, trục bắc/nam ở châu Mỹ có nghĩa là các giống cây trồng và vật nuôi được thuần dưỡng ở một khu vực không thể được phổ biến rộng rãi mà không gặp phải sự khác biệt về thời gian ban ngày và khí hậu khiến chúng khó lòng thích nghi. Do đó, gà tây chưa bao giờ được phổ biến từ Mexico tới dãy Andes; giống llarma/alpacas cũng chưa bao giờ được lan rộng từ dãy Andes tới Mexico và các nền văn minh của người Indian ở Bắc Mỹ và Trung Mỹ hoàn toàn không biết tới các súc vật thồ. Phải mất hàng nghìn năm cho tới khi giống ngô được trồng trong điều kiện khí hậu Mexico có thể biến đổi thành giống ngô thích nghi với điều khiện khí hậu ở Bắc Mỹ, nơi có vụ mùa và thời gian ban ngày ngắn hơn. Đó có lẽ cũng là lý do chính giải thích tại sao thung lũng Missisipi ở Bắc Mỹ, nơi có đất đai màu mỡ đủ để nuôi dưỡng một cộng đồng người Indian đông đúc và tiến bộ về chính trị, lại chỉ có thể hình thành một xã hội như vậy vào khoảng năm 1000 Công nguyên, khi cuối cùng, một giống ngô phù hợp với điều kiện khí hậu ôn đới được ra đời.

Không chỉ quan trọng trong việc giúp người châu Âu mang trong mình những loại vi trùng nguy hiểm, các loài cây trồng và động vật ở lục địa Âu-Á còn có những vai trò quan trọng khác. Chúng cho sản lượng cao hơn là các loài hoang dã, hơn nữa có nhiều loài hoang dã mà con người không thể ăn được. Do vậy, số người làm nông nghiệp và chăn nuôi gia súc thường đông gấp 10 đến 100 lần những người săn bắn-hái lượm. Riêng việc này đã giải thích tại sao những nông dân và người chăn nuôi ở gần như tất cả mọi nơi trên thế giới đều đẩy được những người săn bắn-hái lượm khỏi những vùng đất thích hợp cho việc trồng trọt và chăn nuôi. Các loài động vật được thuần dưỡng cũng làm thay đổi mạnh mẽ giao thông đường bộ. Chúng biến đổi triệt để nông nghiệp, bằng việc giúp người nông dân cày bừa và bón phân trên một diện tích đất đai lớn hơn nhiều so với khi người đó phải làm một mình mà không có sự trợ giúp của gia súc. Hơn nữa, các xã hội săn bắn- hái lượm thường có xu hướng quân bình hoá và không có tổ chức chính trị vượt cao hơn mức độ nhóm người hay bộ lạc trong khi đó, với sự dồi dào về lương thực, ở các xã hội nông nghiệp có thể hình thành được cơ cấu đẳng cấp cùng với một tầng lớp thượng lưu chính trị. Lương thực dôi dư của người nông dân cũng thúc đẩy sự phát triển của công nghệ, vì nó cho phép cung cấp lương thực cho thợ thủ công và những người này có thể đóng góp để phát triển thuật luyện kim, học vấn, gươm và súng.

Các nhà chuyên môn được nghề nông nuôi dưỡng còn gồm cả các binh sĩ chuyên nghiệp. Chính việc này đã tạo ra lợi thế quyết định về quân sự cho nhiều đế quốc đi chinh phục. Chẳng hạn, đó chính là lý do quyết định giúp các nhà thực dân Anh chinh phục thành công New Zealand trước những thổ dân Maori dũng mãnh và được trang bị vũ khí tốt. Mặc dù người Maori từng có một số chiến thắng đáng kinh ngạc nhưng họ chỉ có thể chiến đấu trong một thời gian ngắn rồi phải về nhà để chăm sóc vườn tược của họ. Người Maori cuối cùng phải kiệt sức trong cuộc đọ sức với các binh sĩ hoạt động toàn thời gian của đế quốc Anh.

Như vậy, chúng ta bắt đầu bằng việc xem xét một loạt các nhân tố trực tiếp như súng, vi trùng, những yếu tố đã giúp người châu Âu chinh phục châu Mỹ. Theo tôi, các nhân tố trực tiếp này có thể được truy ra tới cùng mà chủ yếu là do Cựu Thế giới có số lượng các giống cây trồng và vật nuôi lớn hơn và có trục di chuyển theo chiều đông/tây. Chuỗi nhân quả này giải thích trực tiếp cho lợi thế của Cựu Thế giới về ngựa và các vi trùng nguy hiểm. Nhưng cây trồng và vật nuôi được thuần dưỡng còn gián tiếp dẫn tới các ưu thế của lục địa Âu-Á về súng, gươm, tàu vượt đại dương, tổ chức chính trị và chữ viết. Tất cả những yếu tố đó là sản phẩm của các xã hội đông dân với mật độ dân số cao, sống định cư và có cấu trúc đẳng cấp. Mặt khác, các xã hội này ra đời là do sự phát triển của nông nghiệp.

Lịch sử châu Phi

Tiếp theo, chúng ta hãy xem xét liệu phân tích trên, được xây dựng từ sự đụng độ giữa châu Âu và thổ dân châu Mỹ, có giúp chúng ta hiểu được quá trình phát triển của lịch sử châu Phi không. Tôi sẽ tập trung vào lịch sử của châu Phi cận Sahara, do khu vực này tách biệt với lục địa Âu-Á về khoảng cách và khí hậu hơn nhiều so với Bắc Phi, nơi có lịch sử gắn liền với lịch sử lục địa Âu-Á.

Có hai vấn đề lớn trong xu hướng chung của lịch sử châu Phi cận Sahara. Trước hết, giống như chúng ta từng đặt câu hỏi tại sao Cortes xâm lược Mexico trước khi Montezuma có thể xâm lược châu Âu, chúng ta có thể hỏi tại sao các nước châu Âu lại biến châu Phi cận Sahara thành thuộc địa chứ không phải là ngược lại. Các nhân tố trực tiếp cũng tương tự: đó là súng, thép, tàu vượt đại dương, tổ chức chính trị và chữ viết; ngựa đóng vai trò ít quan trọng hơn nhiều ở châu Phi và bệnh dịch ở châu Phi có lẽ cản trở người châu Âu hơn là giúp đỡ họ. Một lần nữa, chúng ta có thể đặt câu hỏi tại sao súng và tàu biển lại được phát triển ở châu Âu chứ không phải ở châu Phi cận Sahara. Với những người nghiên cứu về sự tiến hoá của loài người, câu hỏi này đặc biệt khó trả lời, vì loài người đã tiến hoá ở châu Phi trước khi đến châu Âu hàng triệu năm. Ngay cả loài Homo sapiens cũng mới chỉ từ châu Phi đến châu Âu trong vòng 50.000 năm trở lại đây. Nếu thời gian là một nhân tố cốt lõi trong sự phát triển của các xã hội loài người thì lẽ ra châu Phi phải có lợi thế vượt trội hơn nhiều so với châu Âu.

Một câu hỏi gây bối rối khác trong tiến trình lịch sử châu Phi là sự đụng độ giữa lòng châu Phi. Cho tới cách đây 2000 năm, hầu hết lãnh thổ cận xích đạo ở châu Phi đều là địa bàn cư trú của hai nhóm người săn bắn-hái lượm: người Pygme ở các vùng xích đạo ẩm ướt và người Khoisan (còn gọi là người Bụi và ngừoi Hottentots) sinh sống tại các khu vực có khí hậu khô hơn ở phía nam châu Phi. Vào khoảng 2000 năm trước, người Bantu có xuất xứ từ vùng Tây Phi nhiệt đới đã bành trướng đến toàn bộ vùng nam châu Phi và thay thế người Khoisan ở nơi này, trừ vùng Cape và các vùng đất khô cằn không phù hợp cho nông nghiệp Sự bành trướng của người Bantu là do những lợi thế của họ so với người Pygme và người Khoisan xuất phát từ việc họ sở hữu nông nghiệp, chăn nuôi và kim loại. Nhưng chúng ta lại có thể hỏi: tại sao những lợi thế này lại có ở người Bantu chứ không phải là ở người Khoisan?

Một lần nữa, những lợi thế này chủ yếu phản ánh những khác biệt về mặt sinh-địa lý trong sự đa dạng các giống cây trồng và vật nuôi được thuần dưỡng. Trước hết với vật nuôi, thật đáng ngạc nhiên là loài động vật duy nhất được thuần dưỡng ở châu Phi cận Sahara là một giống chim, giống gà guinea (guinea fowl). Tất cả các động vật có vú được thuần dưỡng của châu Phi, bao gồm gia súc, cừu, dê, ngựa và chó-đều được du nhập vào châu Phi cận Sahara từ phía bắc, tức là từ lục địa Âu-Á. Thoạt nhìn, việc này quả thật đáng kinh ngạc vì chúng ta vẫn quen nghĩ về châu Phi như một lục địa với rất nhiều động vật có vú hoang dã kích thước lớn. Nhưng trên thực tế, không có loài động vật có vú hoang dã kích thước lớn nào của châu Phi lại dễ thuần dưỡng. Khả năng thuần dưõng chúng bị loại trừ bởi nguyên nhân này hay nguyên nhân khác như tổ chức xã hội không phù hợp, không thể theo dõi được hành vi, tốc độ phát triển chậm…Thử tưởng tượng tiến trình lịch sử thế giới sẽ như thế nào nếu như giống tê giác hay hà mã của châu Phi được thuần dưỡng. Các kỵ binh cưỡi ngựa sẽ trở nên vô dụng trước các kỵ binh cưỡi tê giác hay hà mã. Nếu như các giống này được thuần dưỡng thì có lẽ châu Phi cận Sahara đã nghiền nát được châu Âu rồi. Nhưng điều này đã không xảy ra[3].

Thay vào đó, như tôi từng đề cập, các vật nuôi ở châu Phi là những giống có gốc Âu-Á và được du nhập từ phương Bắc. Trục di chuyển dọc của châu Phi, cũng tương tự ở châu Mỹ, là trục bắc/nam chứ không phải đông/tây. Các động vật có vú được thuần dưỡng di chuyển xuống phương Nam một cách chậm chạp ở châu Phi, do chúng phải thích nghi với các khu vực khí hậu và các bệnh dịch của động vật khác nhau. Trong khi gia súc, cừu và dê đã đến cực bắc của vùng đồng bằng Serengeti vào khoảng 3000 năm trước Công nguyên thì phải mất 2000 năm, chúng mới vượt qua được vùng Serengeri và tới với người Khoisan ở miền Nam châu Phi, chỉ một thời gian ngắn trước sự xâm nhập của người Bantu.

Tình hình đối với các loài thực vật được trồng ở châu Phi còn lý thú hơn. Nông nghiệp dựa trên các loài thực vật hoang dã đã xuất hiện độc lập ở châu Phi, từ bắc xích đạo cho tới hoang mạc Sahara. Trong số các giống cây trồng có nguồn gốc từ châu Phi thì bạn đọc hẳn sẽ quen thuộc nhất với cây cà phê, là một thứ cây có nguồn gốc ở Ethiopia, được thuần dưỡng ở nơi này và giờ đây đã có mặt ở khắp nơi trên thế giới. Các giống thực vật khác được thuần dưỡng ở khu vực giữa hoang mạc Sahara và đường xích đạo gồm có cây cao lương, một số loại kê, khoai lang và cây cọ dầu. Nhưng không hề có một giống thực vật hoang dã nào được thuần dưỡng ở châu Phi từ đường xích đạo trở xuống phía Nam. Kết quả là người Bantu phát triển được nông nghiệp trong khi người Khoisan chưa bao giờ làm được điều này. Nông nghiệp được đưa vào Nam Phi theo chân người Bantu, những người đã chiếm cứ hầu hết đất đai của người Khoisan bản xứ.

Những khó khăn do trục di chuyển bắc/nam tạo ra đối với việc phổ biến các giống được thuần dưỡng ở châu Phi còn rõ ràng hơn nhiều đối với các cây trồng so với các vật nuôi. Hãy nhớ là giống cây lương thực chủ yếu ở Ai Cập thời cổ đại là các giống cây trồng của vùng Lưỡi liềm Màu mỡ (Fertile Crescent)[4] và Địa Trung Hải, bao gồm lúa mì và lúa mạch. Các giống này cần có mưa vào mùa đông và thời gian ban ngày khác nhau giữa các mùa trong năm để có thể sinh trưởng được. Do đó, các giống cây trồng này không thể được di cư xuống phía nam quá Ethiopia, vì ở những nơi này chỉ có mưa vào mùa hè và thời gian ban ngày trong năm không khác nhau hoặc rất ít khác nhau giữa các mùa. Việc phát triển nông nghiệp ở sa mạc Sahara và vùng cận Sahara phải đợi đến khi con người thuần dưỡng được các giống cây hoang dã ở những nơi này như cao lương và kê, và khi chúng đã thích nghi được với điều kiện mưa vào mùa hè cùng với thời gian ban ngày hầu như không thay đổi trong năm ở Trung Phi.

Nhưng mỉa mai thay, cũng chính vì lý do đó mà những giống cây ở Trung Phi lại không thể được phổ biến tới Nam Phi, nơi có mưa vào mùa đông và thời gian trong ngày khác nhau đáng kể giữa các mùa trong năm. Nông nghiệp ở vùng Cape của Nam Phi lại đòi hỏi các giống cây thích nghi với mưa mùa đông và thời gian ban ngày thay đổi giữa các mùa, giống như ở vùng Lưỡi liềm Màu mỡ và Địa Trung Hải. Thế nhưng các giống cây này lại không thể chịu đựng được khí hậu ở Trung Phi và do đó không thể được du nhập theo đường đất liền qua tay những người nông dân từ Địa Trung Hải cho tới Cape. Các giống cây Địa Trung Hải chỉ có thể đến được vùng Cape ở châu Phi theo chân những người định cư châu Âu vào khoảng thế kỷ 17. Đà tiến của người Bantu xuống phía Nam bị dừng lại ở Natal, khi đi quá khu vực này sẽ là khí hậu mưa mùa đông và do đó, các cây trồng của người Bantu sẽ không thể sinh trưởng. Chính sự thích nghi các giống cây trồng này đã gây ra những hậu quả xấu cho nền chính trị Nam Phi hiện nay, bởi lẽ các nông dân người Bantu chưa từng cư trú ở vùng Cape trước khi các nông dân châu Âu tới.

Một hậu quả nữa của trục di chuyển Bắc/Nam ở châu Phi là nghịch lý trong nông nghiệp ở châu Phi nhiệt đới ngày nay. Một số trong số các giống cây trồng quan trọng nhất của châu Phi nhiệt đới không phải là các giống cây có nguồn gốc ở đây mà lại là các giống cây của châu Á nhiệt đới như chuối, khoai lang và khoai sọ, hay là các giống cây ở châu Mỹ nhiệt đới như ngô và sắn. Do châu Phi nhiệt đới bị chắn bởi hai mặt đều là đại dương, các giống cây ở châu Á nhiệt đới chỉ đến được châu Phi khi các thương nhân người Arap và Indonesia bắt đầu vượt Ấn Độ Dương vào khoảng 2000 năm trước, trong khi các giống cây ở châu Mỹ nhiệt đới chỉ đến châu Phi sau khi người châu Âu đã chinh phục được Tân thế giới và đưa các giống cây trồng từ Tân thế giới tới châu Phi. Nếu như Ấn Độ Dương hay Đại Tây Dương mà đựoc nối bằng đất liền giống như hành trình theo trục đông/tây ở lục địa Âu-Á thì hẳn các giống cây trồng có nguồn gốc châu Á và châu Mỹ này sẽ tới được châu Phi nhiệt đới từ hàng nghìn năm trước nữa, cũng sớm như khi gà và cây quýt của châu Á đến được châu Âu.

Tóm lại, trục bắc/nam và sự khan hiếm các giống cây trồng và vật nuôi hoang dã có thể được thuần dưỡng đóng vai trò quyết định tới lịch sử châu Phi, giống như với lịch sử châu Mỹ. Trước tiên, người Khoisan bản xứ cư trú ở hầu hết các khu vực cận xích đạo của châu Phi không tự phát triển hay du nhập được ngành trồng trọt và họ chỉ du nhập động vật nuôi từ phương Bắc rất muộn, chỉ một thời gian ngắn trước khi họ bị áp đảo bởi những người Bantu sống trong thời Đồ sắt, đông đảo và được trang bị vũ khí tốt hơn. Thứ hai, mặc dù bản thân người Bantu cũng có một số giống cây trồng được thuần dưỡng ở Tây Phi nhiệt đới, họ chỉ có được các động vật nuôi có giá trị vào mãi sau này, khi chúng được du nhập từ phương Bắc. Do đó, lợi thế của ngưùơi châu Âu về súng ống, tàu thuyền, tổ chức chính trị và chữ viết cho phép người châu Âu chinh phục được châu Phi chứ không phải là châu Phi chinh phục châu Âu.

Lịch sử Australia

Chúng ta sẽ kết thúc chuyến du hành vòng quanh thế giới này cho lục địa cuối cùng, Australia. Cho đến thời hiện đại, Australia là lục địa duy nhất chỉ có người săn bắn-hái lượm cư trú. Các thổ dân Australia không biết tới nghề trồng trọt hay chăn nuôi, không có chữ viết, không có các công cụ kim loại và không có tổ chức chính trị nào vượt quá cấp độ bộ lạc hay nhóm người. Đó chính là lý do tại sao súng và vi trùng của châu Âu có thể phá huỷ xã hội của thổ dân Australia. Nhưng tại sao tất cả thổ dân Australia lại vẫn chỉ làm nghề săn bắn-hái lượm?
Có ba lý do hiển nhiên. Trước hết, cho tới tận ngày nay cũng không có giống động vật nào và chỉ có duy nhất một giống thực vật (giống hạch macadomia) là phù hợp để thuần dưỡng. Hiện nay, vẫn chưa có con kangaroo nào được thuần dưỡng cả.

Thứ hai, Australia là lục địa nhỏ nhất, và chỉ có thể nuôi dưỡng số lượng dân cư ít do lượng mưa và năng suất thấp. Do đó, tổng số người săn bắn-hái lượm ở Australia chỉ vào khoảng 300.000 người.

Cuối cùng, Australia là lục địa bị cô lập nhất. Mối liên hệ duy nhất với thế giới bên ngoài của thổ dân Australia là các liên hệ không thường xuyên với người New Guinea và người Indonesia. Vùng bờ biển miền Tây Bắc của Australia, nơi đôi khi có các ngư dân Indonesia đến, là vùng đất khô cằn nhất của Australia và không thích hợp để trồng trọt bất cứ loại cây trồng nào mà người Indonesia có thể mang theo. Do vậy, những cản trở về văn hoá giữa Australia với Indonesia hay New Guinea là rất lớn. Chẳng hạn, ở New Guinea đã có cung tên, nông nghiệp, lợn, gà và đồ gốm từ hàng nghìn năm nhưng chưa từng có sản phẩm nào trong số này băng được qua khoảng cách vài trăm dặm mặt biển của Eo biển Torres để tới được Australia.

Để có được ý tưởng về vai trò của quy mô dân số nhỏ và sự cô lập tới tốc độ phát triển ở Australia, chúng ta hãy xem xét trường hợp đảo Tasmania của Australia, nơi tồn tại một xã hội loài người kỳ lạ nhất trong thế giới hiện đại. Tasmania là một hòn đảo có diện tích khoảng 26.000 dặm vuông, nằm cách Australia chừng 130 dặm về phía nam của Australia. Khi người châu Âu lần đầu đến nơi này vào năm 1642, có khoảng 4000 người săn bắn-hái lượm cư ngụ ở đây, họ có họ hàng với thổ dân trên lục địa Australia nhưng chỉ có những dụng cụ đơn giản nhất trên thế giới. Các đặc điểm văn hoá tồn tại ở thổ dân Australia mà không có ở Tasmania gồm có những thứ sau. Người Tasmania không thể tự tạo ra lửa, nếu lửa bếp ở một gia đình tắt, họ phải lấy lửa từ nhà hàng xóm để đốt lại. Vũ khí duy nhất của người Tasmania là giáo cầm tay và chuỳ. Họ không có boomerang, lao để phóng và khiên như thổ dân lục địa Australia. Người Tasmania không có các công cụ bằng xương, không có các dụng cụ chuyên môn bằng đá và không có các công cụ phức tạp như một chiếc đầu rìu gắn với tay cầm. Công cụ đồ đá duy nhất của họ là một cái nạo cầm tay rất thô cục và không có những cạnh sắc. Chỉ với những cái nạo này, người Tasmania không thể chặt cây hay khoét gỗ để làm xuồng. Họ cũng không có đồ khâu vá, lưới, bẫy và dây thừng. Do họ không thể khâu vá, quần áo của họ chỉ là một tấm áo và thường được mặc bằng cách choàng lên vai. Các bè nước của họ là những tấm bè gỗ chỉ có thể nổi trong chừng 10 dặm. Mặc dù họ cư trú chủ yếu ở bờ biển, điều đáng kinh ngạc là người TasmaniaHo là họ không biết đánh cá hay ăn cá.

Các nhà nhân chủng học thường cảm thấy khó xử khi nói tới người Tasmania, vì số phận tồi tệ của họ. Họ bị thực dân Anh diệt chủng trong vòng vài thập kỷ. Việc thừa nhận rằng người Tasmania có công nghệ đơn giản sẽ có vẻ như là một lời biện minh cho sự diệt chủng của họ, một việc làm tất nhiên là ngớ ngẩn. Cụ thể, một số nhà nhân chủng khẳng định rằng người Tasmania có công nghệ đơn giản bởi vì họ không cần đến những gì phức tạp. Cách dẫn giải này của họ rõ ràng là thiếu chính xác. Loài người ở tất cả mọi nơi trên thế giới đều sẽ tiện lợi hơn nếu như có thể tự nhóm lửa, sở hữu lưới và bẫy, may vá quần áo để giữ ấm trong những ngày đông giá rét và sở hữu những công cụ như cung và lao với sức tấn công mạnh mẽ hơn nhiều so với giáo cầm tay. Người Tasmania chắc chắn sẽ được hưởng lợi ích từ những thứ này như những nhóm người khác, và việc người Tasmania không có chúng là một vấn đề thực sự. Các chỗ hổng này trong nền văn hoá vật chất của ngưừoi Tasmania đã xuất hiện như thế nào?

Hãy nhớ là Tasmania từng nối liền với lục địa Australia vào thời Pleistocene khi mực nước biển thấp, cho tới khi cầu đất nối liền giữa Tasmania và Australia bị đứt đoạn vì mực nước biến dâng cao vào khoảng 12.000 năm trước. Hàng chục nghìn năm trước đây, con người đã đến Tasmania, khi đó còn là một phần của Australia. Nhưng khi cầu đất nối liền bị cắt đứt thì không còn mối liên hệ nào giữa người Tasmania và người Australia ở lục địa hay với các nhóm người khác cho tới khi nhà thám hiểm Hà Lan Abel Tasman đặt chân tới đây vào năm 1642. Lý do là cả người Tasmania và thổ dân lục địa Australia đều không có những chiếc bè nước có khả năng vượt được eo biển dài 130 dặm nằm giữa Tasmania và Australia. Lịch sử của Tasmania do đó là lịch sử của một nhóm người bị cô lập chưa từng có- ngơại trừ trong các tiểu thuyết khoa học viễn tưởng- họ hoàn toàn biệt lập với các nhóm người khác trong khoảng 12.000 năm.

Nếu như tất cả các công cụ mà tôi đề cập tới ở trên không tồn tại ở Tasmania nhưng lại có ở lục địa Australia trên thực tế là do người Australia tạo ra trong 12.000 năm qua thì chúng ta có thể kết luận một cách chắc chắn là người Tasmania không phát minh ra chúng. Nhưng thật đáng ngạc nhiên là các bằng chứng khảo cổ lại cho thấy kết luận khác. Người Tasmania thực ra đã bỏ không dùng một số công nghệ mà họ mang theo từ Australia, những công nghệ này vẫn tiếp tục tồn tại ở lục địa Australia. Ví dụ, các công cụ bằng xương và việc đánh bắt cá đã có mặt ở Tasmania vào thời điểm cầu đất nối liền bị gián đoạn nhưng cả hai đều biến mất ở Tasmania vào khoảng 1500 trước Công nguyên. Sự kiện này đã làm mất đi những công nghệ có nhiều lợi ích: người Tasmania lẽ ra đã có thể hun khói cá để có lương thực vào mùa đông và sử dụng các mũi kim bằng xương để may vá quần áo ấm. Nhưng tại sao lại có những tổn thất văn hoá như thế?

Lời giải thích duy nhất hợp lý đối với tôi là như sau. Tất cả các xã hội loài người đều trải qua các giai đoạn nhất thời khi chúng, hoặc là tiếp thu những công nghệ ít có tác dụng, hoặc bỏ không sử dụng những công nghệ có nhiều lợi ích. Chẳng hạn, đã xảy ra nhiều trường hợp một số nhóm người sinh sống trên các đảo Thái Bình Dương đột nhiên quyết định giết tất cả các con lợn của họ cho dù lợn là động vật có vú kích cỡ lớn duy nhất mà họ sở hữu. Nhưng cuối cùng, các dân đảo Thái Bình Dương này cũng nhận ra rằng lợn có ích cho đời sống của họ và họ nhập một giống lợn mới từ một hòn đảo khác. Mỗi khi những hành động ngớ ngẩn như trên xảy ra ở một vùng đất gồm nhiều nhóm người sống cạnh nhau thì chỉ có một số nhóm là thực hiện những hành động này. Các nhóm khác sẽ tiếp tục duy trì những tập quán có ích và, hoặc là sẽ vượt trội so với nhóm người huỷ bỏ tập quán, hoặc sẽ trở thành tấm gương để các nhóm từng huỷ bỏ tập quán hối hận về sai lầm của họ và quay trở lại với tập quán. Nếu như người Tasmania vẫn giữ liên lạc với thổ dân Australia lục địa, có lẽ họ đã phát hiện lại lợi ích của công nghệ đánh bắt cá và cách thức làm ra các công cụ bằng xương. Nhưng điều này đã không thể xảy ra trong tình trạng bị cô lập hoàn toàn của Tasmania, và các tổn thất văn hoá trở nên không thể đảo ngược.

Trong trường hợp bạn vẫn cảm thấy khó mà tin được rằng các tổn thất văn hoá này thực sự đã diễn ra ở Tasmania, thì còn có nhiều ví dụ tương tự ở các đảo Thái Bình Dương, chẳng hạn ở quần đảo bị cô lập Chatham, nằm ở phía đông New Zealand. Quần đảo này là địa bàn cư trú của người Maori đến từ New Zealand, những người này tiếp tục sống ở đây trong tình trạng hoàn toàn cô lập trong vòng ít nhất là 5 thế kỷ. Có khoảng 14 đảo nhỏ và bị cô lập ở Thái Bình Dương mà cư dân sống sống trên đấy bị tuyệt chủng sau nhiều thế kỷ. Hòn đảo nổi tiếng nhất trong số này là đảo Pittcairn, được biết đến nhờ phát hiện của các thuỷ thủ nổi loạn trên tàu H.M.S Bounty vào nhiều thế kỷ sau khi cư dân bản xứ Polynesian ở đây bị tuyệt chủng. Tất cả các hòn đảo tại đó con người tuyệt chủng đều rất nhỏ và chỉ có thể làm nơi sinh sống cho nhiều nhất là vài trăm người. Rõ ràng, con số vài trăm ngươìi là quá nhỏ để duy trì được một cộng đồng người sống hoàn toàn tách biệt. Cũng tương tự, con số 4000 người Tasmania và 2000 người Chatham tuy đủ để giữ cho cộng đồng của họ tồn tại nhưng không đủ để bảo vệ cộng đồng của họ trước các tổn thất lớn về văn hoá.

Tóm lại, ý nghĩa chính từ sự khác biệt giữa người Tasmania và thổ dân lục địa Australia là như sau. Nếu như tất cả các yếu tố khác không thay đổi thì tốc độ phát minh của con người sẽ cao hơn và tốc độ mất mát về văn hoá sẽ thấp hơn ở các lãnh thổ là nơi cư ngụ của nhiều cộng đồng cạnh tranh với nhau, với nhiều cá thể và có mối liên hệ với các cộng đồng khác. Nếu cách diễn giải này là đúng đắn thì có lẽ, nó còn có ý nghĩa rộng hơn nhiều. Nó phần nào giải thích (bên cạnh lý do Australia có ít các động vật và thực vật có thể được thuần dưỡng) cho việc thổ dân Australia vẫn ở trong tình trạng săn bắn-hái lượm vào thời Đồ đá, trong khi các nhóm người ở các lục địa khác đã tiếp thu được nghề nông và biết sử dụng kim loại. Điều này cũng góp phần tạo ra những khác biệt như tôi đã đề cập giữa các nông dân ở châu Phi cận Sahara cũng như những khác biệt ở châu Mỹ, nơi có diện tích rộng lớn hơn và ở lục địa Âu-Á, nơi còn có diện tích còn lớn hơn nữa.

Kết luận và quan điểm

Ý nghĩa chung của chuyến du hành xuyên suốt lịch sử loài người này là lịch sử của chúng ta được nhào nặn bởi môi trường mà chúng ta sống. Xu hướng chung nhất trong lịch sử con người- tức là sự khác biệt giữa các cộng đồng người cư trú ở các lục địa khác nhau- theo tôi là do các khác biệt trong điều kiện môi trường ở các lục địa. Cụ thể hơn, mức độ phong phú của các giống thực vật và động vật hoang dã phù hợp cho việc thuần dưỡng và khả năng các giống này có thể được phát tán mà không gặp phải các điều kiện khí hậu bất lợi, đóng vai trò quyết định giải thích sự khác nhau trong tốc độ phát triển nông nghiệp và chăn nuôi ở các lục địa. Việc này đến lượt nó lại đóng vai trò quyết định tới số lượng dân cư, mật độ dân số và mức độ dôi thừa lương thực và những yếu tố này sẽ đóng góp quyết định đến việc phát triển chữ viết, công nghệ và tổ chức chính trị. Thêm vào đó, lịch sử của Tasmania và các cộng đồng bị cô lập còn cho chúng ta thấy các lục địa và mức độ cô lập, bằng việc quyết định số lượng các cộng đồng cạnh tranh nhau cư trú ở đó, là một nhân tố quan trọng khác đối với sự phát triển của con người.

Với tư cách là một nhà sinh vật học với kinh nghiệm khoa học thực chứng trong phòng thí nghiệm, tôi cũng biết rằng những diễn giải này của tôi có thể sẽ bị xem như các phỏng đoán không thể chứng minh được, do chúng không được xây dựng trên cơ sở các thí nghiệm khoa học có thể lặp lại được. Nhưng người ta cũng có thể sử dụng lý lẽ tương tự để để chống lại bất kỳ ngành khoa học lịch sử nào, kể cả thiên văn học, sinh học tiến hoá và cổ sinh vật học. Và tất nhiên là người ta cũng có thể sử dụng nó để chống lại toàn bộ môn lịch sử. Đó cũng chính là lý do tại sao chúng ta lại thường cảm thấy ngần ngại khi xem lịch sử là một môn khoa học: lịch sử được phân loại là khoa học xã hội và khoa học xã hội thì không được coi là khoa học cho lắm.

Nhưung cần nhớ rằng từ “:khoa học” không phải được phái sinh bởi cụm từ “thí nghiệm có thể lặp lại” trong tiếng Latin mà bởi từ “tri thức”. Trong khoa học, chúng ta tìm kiếm tri thức và hiểu biết bằng tất cả các phương tiện sẵn có và phù hợp. Có nhiều lĩnh vực mà không ai ngần ngại coi đó là khoa học cho dù việc áp dụng các thí nghiệm có thể lặp lại ở các lĩnh vực này sẽ là vô đạo đức, bất hợp pháp hay không khả thi. Chúng ta không thể điều khiển các vì sao trong khi giữ nguyên các vì sao khác cố định, không thể bắt đầu hay kết thúc kỷ băng hà, cũng không thể thí nghiệm với sự tiến hoá của loài khủng long. Thế nhưng, chúng ta vẫn có thể có được những hiểu biết đáng kể trong các lĩnh vực lịch sử này bằng những phương cách khác. Chúng ta có thể hiểu được lịch sử loài người, vì sự tự xem xét và những ghi chép được lưu giữ giúp chúng ta hiểu hơn nhiều về cuộc sống trong quá khứ của con người so với của loài khủng long. Và vì lý do này mà tôi tin tưởng rằng cuối cùng, chúng ta sẽ có thể có được những giải thích có tính thuyết phục cho xu hướng chung nhất trong lịch sử con người.

Các tài liệu đọc thêm

Cavalli-Sforza, L. L. and Cavalli-Sforza, F. The Great Human Diasporas, Reading, MA: Addison-Wesley, 1995.
Crosby, A. Ecological Imperialism: The Biological Expansion of Europe, 900-1900, Cambridge: Cambridge University Press, 1986.
Diamond, J. M. Guns, Germs and Steel, New York: W.W. Norton, London: Jonathan Cape/Random House, 1997.
Zohary, D. and Hopf,M. Domestication of Plants in the Old World, 2nd edition, Oxford: Oxford University Press, 1993.

(Dịch từ “The Evolution of Guns and Germs”, Chương 2 trong cuốn “Evolution- Society, Science and the Universe”, chủ biên bởi A.C Fabian, Cambridge University Press, 1998. Các chú thích là của người dịch)

[1] Tên hai loài lạc đà không bướu ở Nam Mỹ, có chung nguồn gốc.
[2] Một loài động vật, tuy tên là lợn Guinea nhưng thực chất thuộc bộ gặm nhấm, cư trú ở châu Mỹ.
[3] Ở đây, có lẽ Jared Diamond có phần nhấn mạnh quá yếu tố này. Chúng ta biết là voi chiến được thuần dưỡng ở Ấn Độ và có vai trò rất quan trọng trong các trận chiến thời cổ đại như giữa Porus (Ấn Độ) và Alexander Đại đế, giữa Hannibal (Carthage) và La Mã… Nhưng bản thân việc này đã không thay đổi được đáng kể tiến trình lịch sử như những gì đã diễn ra trên thực tế.
[4] Tên gọi vùng đất bao gồm Ai Cập cổ đại, Lưỡng Hà và Levant (dải đất nối giữa Ai Cập với Lưỡng Hà), là vùng đất đai màu mỡ và có hình giống lưỡi liềm.

Vietnam's pagoda mystery

2006-01-15T01:43:00.000-06:00

Thanks Hieu.
Link
My theory: The roster records names of the local people (say, the people born in that phuong or quan) who died as martyrs. It's also appropriate to let a stone like that in a pagoda where the wandering souls can find a place to rest. And the "atheistic Marxist regime" is not so anti-religious, well at least nowadays, as many people want to think. So it is not really a mystery as the article suggests.
But it's still amazing when we can learn our history and our sacrifices in nearly 100 years through such a simple stone.

Thơ Trương Nam Hương -Thái Thăng Long

2006-01-15T00:34:00.000-06:00

(Trương Nam Hương )

Tam tấu Hà Nội

Ước hôm Hà Nội anh về
Cà phê quán cóc vỉa hè có Mai
Sương vờ ngái ngủ trên vai
Câu thơ xô lệch phố dài vu vơ...
Tiếng chim thon thót bên hồ
Mùa sao ảo đến nghi ngờ thế em
Lật trang lá tuổi cũ mèm
Gặp vàng hoe cả một thềm nắng xưa
Lá đùa gọi đấy, đừng thưa
Này em, nhớ trả cho mùa hết không
Loanh quanh phố dắt đi vòng

Mùi hương hoa sữa nhói lòng khi xa

Viết tặng những mùa xưa

Hãy chỉ dùm anh hoa sữa phố nào
Thơm váng vất, nhớ thương nhòe hết cả
Anh quay về hoài niệm giữa chiêm bao
Chợt hoảng hốt cây đến mùa trút lá.

Hương hoa sữa phải một lần thơm quá
Bàn tay em ngây dại để anh cầm
Cái nóng ấm suốt mười năm mất ngủ
Sớm nay buồn nghe lạnh nhắc hồi âm.

Hãy chỉ dùm anh quán nhớ xa xăm
Cà phê đắng những vỉa hè Hà Nội
Lời nói yêu em môi thơm kẹo vừng
Hồi hộp trước khi mùa run rẩy đợi.

Chẳng phải mùa đâu em đang run đấy
Phập phồng trăng sau nếp áo đang rằm
Chẳng phải lời đâu kẹo vừng thơm đấy
Chúng ta còn quá trẻ trước trăm năm.

Hãy giữ dùm anh phố cũ rêu phong
Mùa đang rắc những yếu mềm đa cảm
Anh đang khóc cho ngày xưa lãng mạn
Thời hai ta nông nổi đã qua rồi.

(Thái Thăng Long)

Chều phủ Tây Hồ

Bất giác chiều như muốn chậm đi
Gió trên sóng
Đôi thuyền câu thả lưới
Mênh mông sương khói
Hồ Tây sóng vỗ Phủ Tây Hồ

Huyền thoại và giấc mơ
Chầm chậm lễ chùa cùng em cung kính
Tượng Phật trang nghiêm Bà Chúa Liễu
Em khói hương thanh thản một phần đời
Ta khói hương để khỏi chơi vơi

Chắp tay lạy những Thánh nhân trời đất
Khói hương rủ lòng mình bồng bềnh cõi Phật
Trời xa xanh tiếng hạc trắng kêu hoài

Những giấc mơ tiếc lắm ban mai
Những khát vọng phía chân trời xa thẳm
Những nỗi buồn gieo neo chiều vắng
Thanh thản bên em trước thềm điện đời thường
Một chút nước mắt cay khói đỉnh lư hương

Tĩnh lặng tận cùng
Bao la trên sóng nước
Hồn ta lọc trong vàng nắng
Gió Tây Hồ thổi buốt mái rêu phong

Một chiều Tây Hồ cuối năm
Vũ trụ luân hồi u u sóng nước
Rưng rưng lắm mà em chẳng khóc
Hóa vàng đi em lễ Phật Phủ Tây Hồ

Diễn từ giải Nobel 2005 của Harold Pinter

2006-01-12T02:13:00.000-06:00

Trái với thông lệ, Nhà văn Anh được giải Nobel Văn học 2005 Harold Pinter đã dùng bài diễn từ của mình để nói chuyện chính trị. Ông lên án gay gắt cuộc xâm lược Iraq, gọi đây là hành động kẻ cướp, khủng bố cấp nhà nước và đòi đưa Tony Blair ra toà án quốc tế về tội ác chiến tranh. Ông cũng lên án lên án những hành vi mà ông gọi là tội ác của chính phủ Mỹ trong thời Chiến tranh lạnh với việc ủng hộ các chế độ độc tài quân sự, đặc biệt là ở Mỹ Latin. Có lẽ sau sự việc này, người Mỹ sẽ cảm thấy không hài lòng lắm với giải Nobel nhất là cũng đã lâu lắm chưa có công dân Mỹ nào nhận giải này (người cuối cùng là Toni Morrison nhận năm 1993)

Trích đoạn:

"Cuộc xâm lược Iraq là một hành động kẻ cướp, một hành động khủng bố cấp nhà nước đích thực, thể hiện sự tuyệt đối miệt thị ý niệm về luật pháp quốc tế. Cuộc xâm lăng đó là một hành động quân sự độc đoán dựa trên hết dối trá này tới dối trá khác, cùng trò thao túng thô bạo với giới truyền thông, và qua đó, công luận ; một hành động nhằm ổn cố sự kiểm soát quân sự và kinh tế của Mĩ ở Trung Đông, núp dưới mặt nạ của một cuộc giải phóng – như phương sách cuối cùng – sau khi mọi biện minh khác đều không thể nào biện minh được. Đó là sự ra uy thẳng thừng của một quân đội đã gây ra chết chóc và thương tật cho hàng vạn người dân vô tội.

Chúng ta đã mang đến cho người dân Iraq tra tấn, bom chùm, bom uranium nghèo, vô số cuộc giết người bừa
bãi, cùng khốn, điếm nhục và chết chóc ; và gọi đó là « mang tự do và dân chủ đến Trung Đông ».

Phải giết đến bao nhiêu người thì mới đáng được coi là kẻ sát nhân hàng loạt và là một tên tội phạm chiến tranh ? Một trăm nghìn ? Quá đủ, tôi nghĩ vậy. Cho nên đem Bush và Blair ra xử trước Tòa án Tội phạm quốc tế là công bằng. Nhưng Bush tinh ranh lắm. Ông ta đã không phê chuẩn Tòa án Tội phạm quốc tế. Cho nên, nếu một tên lính Mĩ nào, hay một chính khách cũng vậy thôi, mà bị lôi ra trước tòa án ở đâu thì Bush đã cảnh cáo trước rằng ông ta sẽ gởi thuỷ quân lục chiến tới đó. Nhưng Tony Blair thì có phê chuẩn Tòa này và do đó có thể bị đem ra xét xử. Ta có thể cho Tòa địa chỉ của ông ta, nếu họ cần. Đó là, số 10, phố Downing, Luân Đôn.

Cái chết trong trường hợp này là không can hệ. Cả Bush lẫn Blair đều đặt cái chết xuống hàng rất thứ yếu. Ít nhất có 100 000 người Iraq bị bom và hoả tiễn Mĩ giết chết trước khi cuộc nổi dậy bắt đầu. Những nạn nhân ấy nhẹ như không. Cái chết của họ là không hề có. Họ là khoảng trắng. Mà họ cũng không được ghi nhận là đã chết. Tướng Mĩ Tommy Franks nói, « Chúng tôi không đếm xác ». .."
Toàn văn
Tiếng Anh
Bản dịch Tiếng Việt trên báo Diễn đàn.

Nhặt nhạnh

2006-01-10T15:32:00.000-06:00

Hai bài viết của Phan Việt trên Tia sáng bàn về Giáo dục và Văn hoá (bài 2 trong series)
Bài trên VNN đăng lại báo Cứu quốc về các đại biểu Quốc hội đầu tiên.

Thử comments về bài Văn hoá của Phan Việt nhé:

1. Bài viết chỉ ra đúng những điểm yếu của tình trạng đọc, dịch và nghiên cứu văn học ở Việt Nam hiện nay một cách chính xác và rõ ràng. Các điểm phân tích của tác giả đều đúng đắn. Tuy nhiên có thể có một số điều trong lập luận của tác giả tạo cảm giác không chắc chắn lắm.

2. Phan Việt chê Vệ Tuệ coi là không đại diện cho giới trẻ TQ hay trào lưu văn học trẻ TQ được nhưng lại không nêu ra chẳng hạn thế thì ngoài cái Lingliu gì đó thì văn học TQ đương đại có những gì để có thể đại diện cho giới trẻ. Tớ thấy có hai nhà văn gốc TQ và viết bằng tiếng Anh khá nổi tiếng ở Mỹ là Amy Tan và Ha Jin (giải National Book Award, Pen/Faukner Award), về đề tài thì Amy Tan khai thác về các kinh nghiệm của người Mỹ gốc Á nhất là phụ nữ còn Ha Jin-từng tham gia Cách mạng văn hoá và tham gia quân đội TQ- lại quay trở về với đề tài Cách mạng văn hoá, tức là cũng không có gì mới mẻ cả mà chỉ thoả mãn thị hiếu của người Mỹ về những nỗi thống khổ trong một xã hội toàn trị như họ vẫn hình dung. Còn các nhà văn trẻ của Trung Quốc như Vệ Tuệ thực ra cũng không được đánh giá cao ở Mỹ (tớ thử tìm sách trong thư viện trường tớ-một trong những thư viện Đại học lớn nhất Mỹ mà không thấy có), theo Phan Huyền Thư thì họ cũng không được đánh giá cao cả ở Trung Quốc. Tớ cũng không rõ ở TQ thì họ được đánh giá thế nào.

3. Phan Việt cho rằng

"Nếu để dịch các tác phẩm về văn học phản kháng nói riêng và sách cho/về thanh thiếu niên, lẽ ra ở Việt Nam nên bắt đầu, ít nhất, từ những sách kinh điển thuộc vào genre dành cho tuổi mới lớn như The catcher in the rye (Bắt trẻ đồng xanh) của J.D. Salinger, On the road (Trên đường) của Jack Kerouac, A portrait of the artist as a young man (Chân dung một nghệ sỹ trẻ - dịch tạm) của James Joyce; các sách của Jane Austen; To kill a mocking bird (Giết chết con chim nhại tiếng - tạm dịch) của Harper Lee; Heidi của Jonathan Sypri; The lord of the rings (Chúa Nhẫn) của J.R.K. Tolkien, hay thậm chí sách của George Orwell, John Steinbeck, Jules Verne, Charles Dickens, Vladimir Nabokov, vv..."

thì thực ra hầu hết các tác giả này đều đã được dịch ra tiếng Việt, có lẽ trừ James Joyce (quá khó?), Orwell (chống cộng?), Nabokov (Nga lưu vong, nhạy cảm?). Jack Kerouac thì tớ không biết đã dịch chưa (ở miền Nam trước 75?) nhưng có Kent Kesey cũng thế hệ Beat thì cũng được dịch rồi. Jonathan Sypri thì tớ không biết là ai. Có điều họ không tạo ra được cơn sốt nào hay những ảnh hưởng có tính cộng hưởng trong giới báo chí, phê bình, sáng tác. Lý do tại sao thì tớ chịu, có thể do các nhà phê bình, nhà báo tung hô, có thể do các dịch giả tiếng Trung tích cực làm việc hơn, có thể do bạn đọc thích "nổi loạn" kiểu Á Đông hơn, hoặc cũng có thể do truyền thống học tập Trung Quốc lấy Tàu làm trung tâm của người Việt Nam.

4. Một điểm nữa là Phan Việt hơi có xu hướng coi thường những tác phẩm thuộc dòng mystery, thriller, science fiction/fantasy coi nó không phải văn học (ở đây có lẽ Phan Việt hơi nhầm lẫn khi cho Da Vinci Code là science fiction, thật ra phải coi nó là mystery mới đúng). Ranh giới giữa các lĩnh vực này thực ra tương đối khó phân biệt. Ngay trong danh sách trên của Phan Việt thì Jules Verne cũng là science fiction, 1984 của Orwell cũng có thể coi tương tự thế, Lord of the Rings thì hoàn toàn là fantasy. Rất nhiều tiểu thuyết hậu hiện đại cũng pha trộn cả science fiction, fantasy...
Thế nên coi Da Vinci Code không có giá trị văn học vì thể loại của nó là mystery/thriller cũng là chưa thoả đáng.

5. Các tiêu chí mà Phan Việt đưa ra để đánh giá tác phẩm văn học như có thể dịch ra tác phẩm đó và người nước ngoài sẽ thấy đó là tiêu biểu cho văn học Việt có lẽ cũng hơi cứng nhắc. Tại sao phải lấy mức độ "tiêu biểu" cho cuộc sống, con người VN để làm căn cứ đánh giá? Và tại sao phải nhất thiết là đánh giá của người nước ngoài. Ví dụ mà Phan Việt nêu về Nỗi buồn chiến tranh chẳng hạn, cuốn này được đánh giá cao cả trong và ngoài nước không hẳn vì nó đại diện cho người Việt Nam, (mặc dù cũng có yếu tố đó, vì nó giúp cho nhiều người Mỹ thấy là lính Bắc Việt cũng là human chứ không phải là những cỗ máy hay những kẻ fanatic)mà là nó đề cập tới những vấn đề muôn thuở nhưng vẫn luôn luôn có giá trị: số phận của con người và nhân tính, ranh giới giữa Thiện và Ác, giữa điều nên làm và không nên làm trong chiến tranh...

Tương tự, cách hiểu về giá trị các tác phẩm văn học hiện thực của Phan Việt "Chúng luôn là những câu chuyện chứa đầy cảm thông về những nỗi khổ của con người trước các hệ thống xã hội và tác giả không bao giờ là người đứng ngoài hay đứng trên." liệu có hơi hạn chế không. Trong Đỏ và đen của Stendhal chẳng hạn, tác giả dường như cố tình đứng ngoài để phân tích và những cảm thông về nỗi khổ ấy chỉ gợi mở cho người đọc. Hơn nữa, đã chắc gì trong những "bài chửi ngoa ngoắt" ấy đâu phải là tác giả không cảm thông với nỗi khổ của con người. Mặc dù vậy, tớ cũng đồng ý với Phan Việt là giới văn nghệ sĩ Việt Nam nói chung chửi hơi nhiều và thời gian đó kéo dài quá lâu đến mức sau khi chửi phát chán rồi thì giờ họ cũng chẳng biết làm gì tiếp vì cũng cạn kiệt vốn sống thực tế và lạc hậu so với thời đại.

K.

2006-01-09T02:29:00.000-06:00

Sau 1 năm cuốn Tuyển tập Kafka mua ở Việt Nam để lay lắt trên giá sách, cuối cùng cũng lôi ra đọc. Tới giờ đã đọc được Hoá thân (Metamorphosis- truyện này thì từng đọc rồi) và Vụ án (The Trial)- tiểu thuyết duy nhất có một kết thúc trong số 3 tiểu thuyết dang dở của Kafka.

Nhưng để nói về Kafka thì cảm thấy rất khó nói. Đọc ông này vừa mệt vừa cuốn hút. Có vẻ như Kafka là một cái gì đó nằm giữa Dostoievski và Camus, giữa người trong hầm và kẻ xa lạ. Nhưng nếu như hai người kia là những nhà tiểu thuyết và mang trong tác phẩm của họ những thông điệp nào đó, có thể là không rõ ràng và conflicting như với Dostoievski nhưng cũng vẫn là các thông điệp thì ở Kafka hình như không thể cảm nhận được điều đó. Sự phi lý, ám ảnh của ông là vô mục đích. Ở Kafka thấy thấp thoáng những hình bóng của chủ nghĩa hiện sinh, của nihilism, của dystopia và xã hội toàn trị, của hiện thực huyền ảo và black humor, của số phận dân tộc Do Thái và cuộc đời bi kịch của bản thân tác giả.

Nhưng tất cả đều không rõ ràng và có lẽ khó mà xếp Kafka vào một trường phái hay xu hướng, quan điểm sáng tác nào cả. Những sự dớ dẩn, rồ dại trong Kafka thật kỳ lạ: một chàng bán hàng tự dưng biến thành con bọ vào một buổi sáng sau khi ngủ dậy và từ đó phải sống dằn vặt, giằng xé giữa những mối quan tâm của người và của bọ. Một viên chức ngân hàng đột nhiên bị bắt và kết án mà không hề biết lý do. Và liệu tất cả những điều đó có nói lên điều gì không? Bạn không thể biết, hay đúng hơn là bạn có thể có những câu trả lời của riêng bạn mà không phải lo ngại rằng câu đó đúng hay sai. Thế giới của Kafka là một thế giới lẫn lộn giữa ảo và thực, với đầy các ảo giác paranoid, khi mà các cá nhân bị búng ra khỏi những gì xung quanh mà họ từng cảm thấy thân thuộc và mang theo một mặc cảm nặng nề về một thứ tội lỗi không tên nào đó, và từ đó phải sống triền miên trong một thế giới phi lý- và có lý trong những cái phi lý.

Nhưng nói chung đọc ông này tuy lý thú nhưng cũng ngại, chẳng biết liệu có đọc hết được cuốn Tuyển tập dày gần 1000 trang đấy không.

Good news

2006-01-08T11:21:00.000-06:00

EIU: Tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam tạo ấn tượng

Mạng tin tình báo kinh tế (EIU), Mỹ, một cơ quan phân tích có uy tín về kinh tế các quốc gia trên thế giới, đã đánh giá cao việc trong năm 2005, kinh tế VN đạt mức tăng trưởng cao nhất trong 7 năm qua với chỉ số tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 8,4%, xếp thứ 2 tại châu Á.
EIU nhận xét ngành công nghiệp và các lĩnh vực tư nhân tăng trưởng cao đã tạo ra sự phát triển vững mạnh của nền kinh tế VN, đặc biệt các thành phần kinh tế tư nhân ngày càng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và tạo vốn cho các hoạt động đầu tư trong nước. Dự báo về triển vọng kinh tế VN thời gian tới, EIU nhận xét tốc độ tăng trưởng GDP vẫn tiếp tục tạo được ấn tượng trong giai đoạn 2006 - 2007.

Tin trên Tuổi trẻ

and not-so-good news

VN tụt hạng về chỉ số tự do kinh tế
TT - Theo báo cáo thường niên về chỉ số tự do kinh tế năm 2006 do tạp chí Wall Street Journal và Heritage Foundation vừa công bố thì VN đứng thứ 142 trong số 161 nền kinh tế, tụt 5 hạng so với năm 2005. Năm 2005 VN xếp 137/161 nền kinh tế xếp hạng. Hong Kong và Singapore là hai nền kinh tế tự do nhất thế giới.
Việc xếp hạng dựa trên 10 tiêu chí như gánh nặng tài chính, chính sách tiền tệ, can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế... Điểm trung bình chỉ số tự do kinh tế được xếp hạng năm 2006 là 3,89 điểm (theo thang xếp hạng cao nhất là điểm 1, thấp nhất điểm 5).

Vì sao VN bị xếp tụt hạng? Theo phó giáo sư - tiến sĩ Trần Ngọc Thơ (Đại học Kinh tế TP.HCM), chỉ có điểm về chính sách thương mại là tăng, còn lại hầu như không có gì thay đổi và ở mức thấp, thậm chí chỉ số xếp hạng về chính sách tiền tệ đã xấu hơn trước. Thứ nhất là do chi tiêu ngân sách trong năm 2005 có tăng lên, chiếm khoảng 29% GDP, làm gánh nặng tài khóa của VN được xếp hạng xấu đi 0,1 điểm. Thứ hai là chính sách tiền tệ cũng bị trừ điểm vì lạm phát trong thời gian gần đây có xu hướng tăng. Thứ ba là sự tồn tại của thị trường không chính thức suy cho cùng là do kết quả từ các can thiệp sâu của Chính phủ vào nền kinh tế. Thứ tư là các qui tắc không minh bạch trong phân phối quota, các rào cản về quyền tiếp cận ngoại tệ trong các giao dịch ngoại hối, thị trường ngoại tệ chợ đen tồn tại dẫn tới hiện tượng đôla hóa nền kinh tế ở mức cao. Thứ năm là chính sách thương mại không rõ ràng làm cho nhà đầu tư dễ suy diễn có thể vận động để được bảo hộ hơn là dựa vào những qui tắc pháp lý. Cải cách doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa theo kịp với những gì mà Chính phủ đã cam kết...”.

Tuy nhiên, cũng có nhiều tiến bộ, đó là tiền lương và giá cả (có tiến bộ trong kiểm soát giá), giảm thuế (thuế suất thuế thu nhập cao nhất từ 50% còn 40%, thuế thu nhập doanh nghiệp giảm từ 32 còn 28%...)

Trung Hoa và Việt Nam

2006-01-07T18:42:00.000-06:00

Việt Nam với Trung Quốc, vẫn có cái tâm lý nửa gần gũi, nửa ghen ghét nhau.

Hai bài thơ hay của Lưu Quang Vũ. Hình như không có nhà thơ Việt Nam có kiểu viết của Lưu Quang Vũ, say đắm, dạt dào, như thể lúc nào cũng đang xúc động, tuy có hơi dramatic. Có vẻ có cái gì đó hơi giống Byron hay Essenin? Số phận của những nhà thơ có cái chết bất đắc kỳ tử?

Trung Hoa

Gió bấc thổi từ phía xa
Bên kia núi cao sừng sững
Trung Hoa.

Trung Hoa của tuổi thơ
Tiếng ngựa hí đêm khuya
Đoàn xe Chiến Quốc đi trong tuyết
Não bạt thanh la xủng xoẻng
Dữ tợn mà sầu thương.

Bờ sông trắng hoa dương
Chia ly buồn đứt ruột
Dậm chân hát mà từ biệt
Đường thi vằng vặc…

Ào ạt Hoàng Hà
Quán núi đêm hàn rượu nóng
Vạt áo xanh giang hồ
Những mắt xếch Võ Tòng
Những đầm sâu Thuỷ Hử
Người đi như nước đông trong cỏ
Sáng suốt mà tối tăm
Uyên thâm mà nhẹ dạ
Tin ngay mọi điều, dám làm tất cả
Cái người Tàu kỳ lạ
Ngồi dầm củ cải giữa đêm khuya….

Lòng kiên nhẫn của người
Trải ra trên mặt đất
Ở bất cứ nơi nào có khói
Trung Hoa
Nét bút vờn như cánh hạc vút qua
Lóng lánh tay ngà rượu đỏ
Bể thịt rừng xương Kiệt Trụ
Những hôn quân bạo chúa
Những hoàng hậu hồ tinh
Những anh gàn và những triết nhân
Hái rau vi, mơ giấc bướm
Trung Hoa Tây Thi, Trung Hoa Lý Bạch.

Trung Hoa đói rách
Xác người chết trận trắng xương phơi
Trung Hoa tuổi thơ tôi
Đâu phải chỉ bầy ngựa dữ
Đêm lửa đuốc Chi Lăng
Gò Đống Đa vùi xác vạn quân Thanh
Nhng Mã Viện, Liễu Thăng, Sầm Nghi Đống…
Không ngăn nổi lòng tôi yêu bác Võ Tòng
Cố cung xa bao đảo lộn kinh hoàng
Như sóng xanh không ngừng một phút
Dưới liễu xanh, lũ quỉ đổi thay màu
Trong chiêng trống, tiếng loa gào thét
Chín trăm triệu người ồn ào mà nín lặng
Trung Hoa muốn gì
Nhân dân đi về đâu?

Đêm nay
Trang sách tuổi thơ đưa tôi gặp lại
Gian nhà nhở ven thành
Vách lủng lẳng cỏ khô, lá thuốc
Một người đầu trọc
áo bông đen khuy vải cũ sờn
Một người không râu lừng lững ngồi im
Giữa hũ lọ, mực tàu, chăn rách
Chồng sách dầy, đĩa đèn dầu leo lắt
Tuyết rơi trắng xoá ngoài thềm
Ông Tư Mã Thiên
Một mình ngồi thức
Ông Tư Mã Thiên mắt nhìn sáng quắc
Hiểu đời hiểu nước hiểu dân mình
Một ông Tư Mã Thiên
Ngàn ông Tư Mã Thiên
Muôn ngòi bút uy nghiêm
Đang ghi sâu mọi việc
“Hồn bạo chúa nghiến răng trong bụi cát
Mọi ngai vàng, theo lửa hoá tro than…”

Trung Hoa khổng lồ, Trung Hoa đau thương
Mai tan hết mây mù mưa xám
Trung Hoa Võ Tòng Trung Hoa Lý Bạch
Lại là Trung Hoa từ tuổi nhỏ ta yêu…..

-----------------------------------

Việt Nam ơi

Những áo quần rách rưới
Những hàng cây đắm mình vào bóng tối
Chiều mờ sương leo lắt đèn dầu
Những trẻ ngồi quanh mâm gỗ
Lèo tèo mì luộc canh rau

Mấy mươi năm vẫn mái tranh này
Dòng sông đen nước cạn
Tiếng loa đầu dốc lạnh
Tin chiến trận miền xa
Những người đi chưa về
Những qủa bom những hầm hào sụt lở
Những tên tướng, những lời hăm dọa
Người ta định làm gì Người nữa
Việt Nam ơi?

Mấy mươi năm đã mấy lớp người
Chia lìa gục ngã
Đã tận cùng nỗi khổ
Người ta còn muốn gì Người nữa
Việt Nam ơi?

Người đau thương, tôi gắng gượng mỉm cười
Gắng tin tưởng, nhưng lòng tôi có hạn
Chiều nay lạnh, tôi nghẹn ngào muốn khóc
Xin Người tha thứ, Việt Nam ơi

Tổ quốc là nơi tỏa bóng yên vui
Nơi nghĩ đến lòng ta yên tĩnh nhất
Nhưng nghĩ đến Người lòng tôi rách nát
Xin Người đừng trách giận, Việt Nam ơi.

Tôi làm sao sống được nếu xa Người
Như giọt nước bậu vào bụi cỏ
Như châu chấu ôm ghì bông lúa
Người đẩy ra tôi lại bám lấy Người
Không vì thế mà Người khinh tôi chứ
Việt Nam ơi?

Không vì tôi đau khổ rã rời
Mà Người ghét bỏ?
Xin Người đừng nhìn tôi như kẻ lạ
Xin Người đừng ghẻ lạnh, Việt Nam ơi

Người có triệu chúng tôi, tôi chỉ có một Người
Tất cả sẽ ra sao
Mảnh đất nghèo máu ứa?
Người sẽ đi đến đâu
Hả Việt Nam khốn khổ?

Đến bao giờ bông lúa
Là tình yêu của Người?
Đến bao giờ ngày vui
Như chim về bên cửa?
Đến bao giờ Người mới được nghỉ ngơi
Trong nắng ấm và tiếng cười trẻ nhỏ?

Đến bao giờ đến bao giờ nữa
Việt Nam ơi?

Trần Xuân Bách, dân chủ, báo chí...

2006-01-07T18:11:00.000-06:00

Tin từ BBC cho biết ông Trần Xuân Bách, cựu Uỷ viên bộ Chính trị và là người có tư tưởng đa nguyên chính trị mới từ trần cách đây vài hôm. Ngày xưa từng nghe đồn là ông đã từng ngấp nghé chức Tổng bí thư sau ông Nguyễn Văn Linh cho tới khi bị thất thế (và chức vụ TBT sau đó được chuyển giao cho ông Đỗ Mười, đánh dấu sự dừng lại của quá trình cải cách chính trị mới nhen nhóm trong giai đoạn 1986-89). Sau khi bị kỷ luật, ông thôi giữ chức vụ Uỷ viên BCT và trở thành một chuyên viên nghiên cứu trong Bộ Ngoại giao của ông Nguyễn Cơ Thạch- một người theo đường lối cải cách. Khi ông Thạch về hưu, ông Bách cũng về theo.

Điều đáng tiếc là không thấy một báo điện tử trong nước nào đưa tin về việc ông Bách qua đời. Số phận ông Bách xem ra cũng hơi giống ông Triệu Tử Dương, cựu TBT Đảng Cộng sản Trung Quốc bị kỷ luật sau vụ Thiên An Môn và cũng vừa qua đời năm ngoái. Xin bày tỏ lòng kính trọng với ông Trần Xuân Bách và chúc ông ra đi bình an.

Một số tin khác: Cũng có thể là tình cờ, báo Tuổi trẻ mới đăng một loạt bài về Dân chủ với những hình ảnh về một Quốc hội đầu tiên và đa đảng của nhà nước Việt Nam độc lập năm 1946, với những tiêu đề nghe rất tít như "Quốc hội chất vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh"
"90% dân số VN còn mù chữ. Rất nhiều người chưa hiểu QH là gì thế mà họ đã bầu ra QH đầu tiên trong tình thế nước sôi lửa bỏng.

Bữa tối

2006-01-03T18:36:00.000-06:00

Sau khi hỏi han về cách làm món tôm trên mạng,quyết định thử làm cả tôm hấp và tôm nướng.
Đây là đĩa tôm hấp (5 phút):

Còn một đĩa tôm nướng nữa (15 phút) nhưng đến sau (khi đĩa tôm hấp gần hết) và nhìn cũng tương tự đĩa tôm hấp.

Còn đây là hậu bữa tối (sau 2 đĩa tôm và nửa chai rượu vang, với tiếng nhạc nỉ non của cụ Thái Thanh- 1 album kể từ lúc bắt đầu chuẩn bị nấu tới khi ăn xong).

Lemon Tree

2006-01-02T11:18:00.000-06:00

by Fool's Garden (Khu vườn của gã ngốc)
(Music of the current mood).

I'm sitting here in the boring room
It's just another rainy Sunday afternoon
I'm wasting my time
I got nothing to do
I'm hanging around
I'm waiting for you
But nothing ever happens and I wonder

I'm driving around in my car
I'm driving too fast
I'm driving too far
I'd like to change my point of view
I feel so lonely
I'm waiting for you
But nothing ever happens and I wonder

I wonder how
I wonder why
Yesterday you told me 'bout the blue blue sky
And all that I can see is just a yellow lemon-tree
I'm turning my head up and down
I'm turning turning turning turning turning around
And all that I can see is just another lemon-tree

I'm sitting here
I miss the power
I'd like to go out taking a shower
But there's a heavy cloud inside my head
I feel so tired
Put myself into bed
Well, nothing ever happens and I wonder

Isolation is not good for me
Isolation I don't want to sit on the lemon-tree

I'm steppin' around in the desert of joy
Baby anyhow I'll get another toy
And everything will happen and you wonder

I wonder how
I wonder why
Yesterday you told me 'bout the blue blue sky
And all that I can see is just another lemon-tree
I'm turning my head up and down
I'm turning turning turning turning turning around
And all that I can see is just a yellow lemon-tree
And I wonder, wonder

I wonder how
I wonder why
Yesterday you told me 'bout the blue blue sky
And all that I can see, and all that I can see, and all that I can see
Is just a yellow lemon-tree

Chúc mừng năm mới

2005-12-31T01:27:00.000-06:00

Và một năm đi qua với bao kỷ niệm
Ðể ta nhớ mãi không quên

Thế là sắp hết năm 2005 và mình cũng bước vào tuổi 30 rồi. Nghĩ sao mà sợ thế. Mới hồi nào vẫn còn cảm thấy là mới early 20s, khi đó thấy tuổi 3x như là một cái gì đó rất xa, vừa có vẻ gì đó hấp dẫn mà vừa thấy ngại ngùng khi nghĩ tới. Thế mà giờ đã sắp phải xa rời tuổi 20 yêu dấu.

Khổng tử nói "Tam thập nhi lập", người ta đến 30 tuổi là phải biết cách lập thân, phải chấp nhận đi trên một con đường nào đó rồi, cho dù vẫn còn nghi ngờ, ngần ngại. Cái nghi ngờ ấy chỉ có thể giải toả (hoặc tự nhiên hoặc có ý thức) ở tuổi 40 "tứ thập nhi bất hoặc" vì lẽ đơn giản là nếu không, bạn sẽ rất dễ rơi vào cái gọi là mid-life crisis, một đề tài hiện ăn khách của điện ảnh Mỹ. Và thế là ở tuổi 30, bạn không còn nhiều quyền lựa chọn và "làm lại" như tuổi 20 và phải lập thân, nhiều khi kể cả trong sự bối rối và ngờ vực chính mình. Tuổi 20, tất cả mọi thứ đều là potential và hope. Tuổi 30, đó là facts và limits.

Nhớ có một câu chuyện khá popular trên Net về lời chúc của người cha giành cho đứa con chắc ở độ tuổi đầu 2x của ông: Cha chúc con đủ. Nghe thì cũng hay nhưng ngẫm lại thì thế nào là đủ nhỉ? Đủ là khi bạn cảm thấy bạn đã sống cho mình, sẵn sàng theo đuổi và trả giá cho cả những ước mơ và những hạn chế của chính mình? Đủ là khi bạn cảm thấy thoả mãn vì những điều mình đã và đang làm trong cuộc sống? Hay đủ là khi bạn thấy tự hài lòng khi bạn đã vượt qua một cái rào cản hay thang bậc nào đó mà hoặc tự bạn, hoặc bạn cảm thấy xã hội đặt ra cho bạn.

Có lẽ sẽ có hai loại người tự coi là mình đủ. Một là những người luôn để trực giác và mong muốn thúc đẩy mình, chỉ quan tâm tới hiện tại và tương lai vì quá khứ sẽ là cái không có nhiều liên quan tới hạnh phúc của hiện tại. Hai là những người luôn tin là mình hành động đúng ở bất kỳ một thời điểm nào của mình (quá khứ, hiện tai, tương lai).

Nhưng mà rút cục, thì từ "đủ" ấy nên hiểu thế nào nhỉ?

Lặng lẽ mùa đông như câu hát cuối cùng
Những gì đã qua sẽ còn lại trong chúng ta
Lặng lẽ mùa xuân như câu hát bắt đầu
Từ giây phút giao thừa rì rầm nỗi ước ao
...
Năm mới sắp đến, thôi, cũng bắt chước câu chuyện trên, chúc bạn đủ !!!
(Còn đủ là gì thì xin tuỳ ý bạn ;) ).
Thêm một lời chúc nữa cho nó chắc ăn và ít mơ hồ hơn: Chúc bạn hạnh phúc.

Quote thêm Whitney Houston nữa (tự nhiên nghĩ tới):

I hope life treats you kind
And I hope you have all you've dreamed of.
And I wish to you, joy and happiness.
But above all this, I wish you love.

(Tất nhiên, chúc người khác thường thực ra cũng là chúc mình, hihi)

Minnesota Winter

2005-12-30T15:19:00.000-06:00

and me...

Ondskan- Evil

2005-12-27T15:29:00.000-06:00

Một phim rất ấn tượng của Thuỵ Điển về cuộc sống trong một trường nội trú quý tộc ở Thuỵ Điển những năm 50. Một cậu học sinh hay đánh lộn bị trục xuất khỏi trường công và vào học ở một trường nội trú, và ở đây phải sống cùng với những lệ luật "tradition" tàn nhẫn của học sinh trong trường. Nội dung phim rất kịch tính, các đoạn có tính bạo lực cũng rất subtle. Xem phim này tôi hơi liên tưởng tới Jack Nicholson trong One flew over the cookoo nest và The Experiment (một bộ phim của Đức về mô phỏng nhà tù và những người tham gia thí nghiệm cũng hành xử như những cai tù và tù nhân thực sự).

Phim gợi ra nhiều suy nghĩ về bản chất con người, về cái ác -Evil- và hành động để chống lại nó, về giáo dục của gia đình và nhà trường với trẻ vị thành niên (có đoạn rất mỉa mai khi nhân vật chính- Erik- bị người cha dượng quất roi vào người đồng thời với tiếng đàn piano mà bà mẹ chơi ở phòng ngoài). Một phim đáng xem.

We wish you a merry Christmas

2005-12-24T23:23:00.000-06:00

We wish you a merry Christmas

We wish you a Merry Christmas;
We wish you a Merry Christmas;
We wish you a Merry Christmas and a Happy New Year.
Good tidings we bring to you and your kin;
Good tidings for Christmas and a Happy New Year.

We wish you a Merry Christmas;
We wish you a Merry Christmas;
We wish you a Merry Christmas and a Happy New Year.
Good tidings we bring to you and your kin;
Good tidings for Christmas and a Happy New Year.

The Unbearable Lightness of Being

2005-12-22T02:13:00.000-06:00

Cuối cùng thì cũng đọc xong cuốn này, sau chắc phải hơn 1 tháng cho chừng 300 trang sách. Cảm thấy rất khó đọc nhanh, mặc dù nội dung và hình thức đều không có gì quá phức tạp, phải nói là dễ đọc là đằng khắc. Có lẽ bởi vì mỗi khi cầm cuốn sách lên và đọc được vài chương (mỗi chương chừng vài trang) thì lại có một cảm giác cô đơn và buồn. Và lại muốn để nó đấy để đọc hay làm một cái gì đó có easy feeling hơn

Thật khó nói về cuốn này. Nhưng là cuốn hay nhất của Kundera mà tôi từng đọc. Các ý tưởng rất thú vị và câu văn nhiều chất thơ. Tác giả cũng không sử dụng nhiều triết lý dài dòng quá tới mức có cảm giác hơi phô trương như trong Sự bất tử chẳng hạn.

Nhưng có một cái gì đó rất buồn toát ra từ cuốn sách. Có lẽ đó là nỗi buồn của kiếp người, của freedom mà con người giành được nhưng rồi lại cảm thấy bế tắc vì nó, là sự ghê sợ với (một số khía cạnh nào đó của) bản thân mình, và những nỗi ám ảnh về sự giống và khác nhau giữa God với shit (Frank), body và soul (Tereza), một người đàn bà này và một người đàn bà khác (Tomas), là sự tương đối tới mức "unbearable lightness" của những giá trị của con người.

Và đó còn là giữa sự lựa chọn giữa một cuộc sống nhẹ bồng (không lo nghĩ, không ràng buộc, sống như mình muốn như Tomas, Sabina) và nặng chịch (ràng buộc, gắn bó với một điều gì đó như Tereza, Frank) trong khi con người chỉ có một cuộc đời để sống. Nhưng hình như tất cả sự lựa chọn đều unbearable cả.

Một cuốn sách hay, sâu sắc, rất thông minh và đẹp nhưng có lẽ hơi bi quan. Mặc dù thực ra gọi là "bi quan" cũng không chính xác lắm.

Đôi Mắt Người Sơn Tây

2005-12-21T02:34:00.000-06:00

Quê ngoại tôi ở Ba Vì và Sơn Tây. Hồi nhỏ gần như hè nào cũng phải về quê ngoại, không hiểu sao chỉ riêng mình rất hay bị bắt về quê trong hè. Giờ thì không nhớ gì nhiều ngoài những hình ảnh về một triền đê dài triền miên, dòng sông Hồng đỏ rực mùa nước nổi, nắng chứa chan, những chiếc xà lan chạy trên sông mỗi sáng để đi về đâu. Và những buổi chiều nắng cứ lang thang một mình trên đê và thèm về Hà Nội.

Bài thơ này của Quang Dũng đọc lên có cảm giác thật khó nói, (có lúc chỉ như muốn khóc).
Tôi thấy xứ Đoài mây trắng lắm. Em có bao giờ em nhớ thương...Đôi mắt người Sơn Tây. U uẩn chiều lưu lạc. Buồn viễn xứ khôn khuây.

Quang Dũng

Em ở thành Sơn chạy giặc về
Tôi từ chinh chiến cũng ra đi
Cách biệt bao lần quê Bất Bạt
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì

Vừng trán em vương trời quê hương
Mắt em dìu dịu buồn Tây Phương
Tôi thấy xứ Đoài mây trắng lắm
Em có bao giờ em nhớ thương

Từ độ thu về hoang bóng giặc
Điêu tàn thôi lại nối điêu tàn
Đất đá ong khô nhiều ngấn lệ
Em có bao giờ lệ chứa chan

Mẹ tôi em có gặp đâu không
Những xác già nua ngập cánh đồng
Tôi có thằng em còn bé dại
Bao nhiêu rồi xác trẻ trôi sông

Đôi mắt người Sơn Tây
U uẩn chiều lưu lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây

Cho nhẹ lòng nhớ thương
Em mơ cùng ta nhé
Bóng ngày mai quê hương
Đường hoa khô ráo lệ

Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn
Về núi Sài Sơn ngắm lúa vàng
Sông Đáy chậm nguồn quanh Phủ Quốc
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng

Bao giờ tôi gặp em lần nữa
Ngày ấy thanh bình chắc nở hoa
Đã hết sắc mầu chinh chiến cũ
Còn có bao giờ em nhớ ta...

Good music to see

2005-12-19T00:41:00.000-06:00

Hai bộ phim music đáng xem
1. Jesus Christ Superstar (musical)
Very nice songs. Thêm bonus là bạn biết được một vài điều không được nói tới trong Kinh Tân ước và cũng không có trong Da Vinci Code. Ví dụ như Judas là người da đen và vua Herod, "King of the Jew" thì trông rất playboy. Nhiều bài nghe rất hay, giọng Mary Magdeleine trong sáng và dịu dàng, Judas bức bối, Herod và Pilate như chứa đựng một điều gì day dứt bên trong mà không thể giải thoát. Có điều nhân vật Jesus hơi mờ nhạt.

2. Buena Vista Social Club (documentary/music).
Những giai điệu Latin nồng nàn do các ông bà già trông rất bụi bặm, khắc khổ và nghệ sĩ hát. Beautiful music. Cảnh quay thành phố La Habana cũ kỹ, bẩn thỉu nhưng có một cái gì đó rất đẹp. Cũng như những con người trong phim, đơn giản, hồn nhiên nhưng nồng hậu và yêu âm nhạc và cuộc sống. Nhìn cảnh các ông già 6-70 tuổi (có cụ 90 tuổi :O) say sưa chơi nhạc và hát, bạn không thể không cảm thấy amused.

Em ơi, Hà Nội... rét!

2005-12-14T19:51:00.000-06:00

(Ở bên này cũng rét, nhưng người ta không gọi là rét mà gọi là lạnh. Mà cũng đúng là lạnh chứ không phải là rét. Có lẽ cái từ "rét" chỉ đúng với cái lạnh của miền Bắc Việt Nam thôi)
(Ơi, đêm mùa đông, Hà Nội thức trong mơ. Anh đi tìm em như tìm về hạnh phúc...)

Link

"Rét quá!!!", đó là dòng tin nhắn "quá cóng" của một cô gái Hà Nội "gửi rét cho anh" nơi Sài Gòn. Cùng với gió mùa đông bắc tràn về, nhịp sinh hoạt của giới trẻ Hà thành cũng thay đổi từ cách ăn mặc cho đến chuyện học hành.

Ăn...

"Có thực mới vực được đạo", từ lâu các cụ đã có câu như vậy và người viết bài này cũng xin bắt đầu từ chuyện... cái dạ dày. Bát phở mùa giá rét sao mà quý giá! Phở Thìn, Phở Cồ Cử, phở Nhớ và ngay cả quán phở chẳng có tên ở đầu ngã tư Nguyễn Chí Thanh - Láng mà khách cũng phải xếp hàng chờ ăn như chờ... phân phối hàng từ thời bao cấp. Nhớ lại cái ngày "em ơi, Hà Nội nóng" mà thấy khổ, ăn bát phở nghi ngút khói mà người cũng nghi ngút hơi, mồ hôi vã ra như tắm. Còn bây giờ, khi bỏ găng tay chỉ muốn chạm thật lâu bàn tay vào tô phở cho ấm rồi mới cầm được đôi đũa. Tương ớt là thứ chẳng thể thiếu cho những món này.
....

Sống trong đời sống

2005-12-14T10:19:00.000-06:00

Giang Trang

Cần có một tấm lòng
Để làm gì em biết không?
Để gió cuốn đi
...
Hãy yêu ngày tới
Dù quá mệt kiếp người
Còn cuộc đời ta cứ vui

Nghe lại album cuả GT tự nhiên có một cảm giác trong trẻo và dịu dàng. Như nỗi nhớ về một điều gì đó xưa cũ, ngây thơ, trong trẻo và tự nhiên. Và hình ảnh một cô gái nhỏ có mái tóc dài, vầng trán bướng bỉnh, đôi mắt trong sáng mà xa xôi thế, hát dưới ánh nến ở một quán cafe sinh viên có cái tên là lạ.

Trời ươm nắng cho mây hồng
Mây qua mau em nghiêng sầu
Còn mưa xuống như hôm nào
em đến thăm
Mây âm thầm mang gió lên
...
Người ngồi xuống xin mưa đầy
Trên hai tay cơn đau dài
Người nằm xuống nghe tiếng ru
Cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ
(Mưa hồng)

Em gái giờ đã sắp lấy chồng. Chắc dịp này đang bận rộn chuẩn bị đám cưới, với hạnh phúc và sự bình an.
Be happy, dear!.

For You...

2005-11-27T18:54:00.000-06:00

Sometimes When We Touch

Dan Hill
Barry Manilow
Rod Stewart

You ask me if I love you
And I choke on my reply
I'd rather hurt you honestly
Than mislead you with a lie
And who am I to judge you
On what you say or do?
I'm only just beginning to see the real you

And sometimes when we touch
The honesty's too much
And I have to close my eyes and hide
I wanna hold you til I die
Til we both break down and cry
I wanna hold you till the fear in me subsides

Romance and all its strategy
Leaves me battling with my pride
But through the insecurity
Some tenderness survives
I'm just another writer
Still trapped within my truth
A hesitant prize fighter
Still trapped within my youth

And sometimes when we touch
The honesty's too much
And I have to close my eyes and hide
I wanna hold you til I die
Til we both break down and cry
I wanna hold you till the fear in me subsides

At times I'd like to break you
And drive you to your knees
At times I'd like to break through
And hold you endlessly

At times I understand you
And I know how hard you've tried
I've watched while love commands you
And I've watched love pass you by

At times I think we're drifters
Still searching for a friend
A brother or a sister
But then the passion flares again

And sometimes when we touch
The honesty's too much
And I have to close my eyes and hide
I wanna hold you til I die
Til we both break down and cry
I wanna hold you till the fear in me subsides

To love somebody

2005-11-26T01:18:00.000-06:00

The Bee Gees

Lâu lâu mới nghe lại bài này, lại thấy hay

There's a light
A certain kind of light
That never shone on me
I want my life to be
To live with you
To live with you

There's a way
Everybody says
To do each and every little thing
But what does it bring
If I ain't got you
Ain't got you... baby

You don't know what it's like
Baby, you don't know what it's like
To love somebody
To love somebody
The way I love you

Mmm, in my brain
I see your face again
I know my frame of mind
You ain't got to be so blind
And I'm blind, so so so very blind

I'm a man, can't you see what I am
I live and I breathe for you
But what good does it do
If I ain't got you
Ain't got you... baby

You don't know what it's like
Baby, you don't know what it's like
To love somebody
To love somebody
The way I love you
I... love you

You don't know what it's like
Baby, you don't know what it's like
To love somebody
To love somebody
The way I love you

No no
You don't know what it's like
Baby, you don't know what it's like
To love somebody
To love somebody
The way I love you

No no
You don't know what it's like
Baby, you don't know what it's like
To love somebody...

The time that my journey takes is long ...

2005-11-18T12:59:00.000-06:00

The time that my journey takes is long and the way of it long.

I came out on the chariot of the first gleam of light,
and pursued my voyage through the wildernesses of worlds
leaving my track on many a star and planet.

It is the most distant course that comes nearest to thyself,
and that training is the most intricate
which leads to the utter simplicity of a tune.

The traveller has to knock at every alien door to come to his own,
and one has to wander through all the outer worlds
to reach the innermost shrine at the end.

My eyes strayed far and wide
before I shut them and said
'Here art thou!'

The question and the cry 'Oh, where?' melt into tears of a thousand streams
and deluge the world with the flood of the assurance
'I am!'

(Tagore)

Thu Quyến Rũ

2005-11-18T12:47:00.000-06:00

Đoàn Chuẩn - Từ Linh

Anh mong chờ mùa thu
Trời đất kia ngả mầu xanh lơ
Đàn bướm kia đùa vui trên muôn hoa
Bên những bông hồng đẹp xinh.

Anh mong chờ mùa thu
Dìu thế nhân dần vào chốn Thiên Thai
Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay
Mùa thu quyến rũ anh rồi.

Mây bay về đây cuối trời
Mưa rơi làm rụng lá vàng
Duyên ta từ đây lỡ làng
Còn đâu những chiều
Dệt cung đàn yêu.

Thu nay vì đâu tiếc nhiều
Thu nay vì đâu nhớ nhiều
Đêm đêm nhìn cây trút lá
Lòng thấy rộn ràng
Ngỡ bóng ai về.

Anh mong chờ mùa thu
Tà áo xanh nào về với giấc mơ
Mầu áo xanh là mầu anh trót yêu
Người mơ không đến bao giờ.

Quote

2005-11-16T01:31:00.000-06:00

Some interesting quotes from a novel

Love does not make itself felt in the desire for copulation ( a desire that extends to an infinite number of women) but in the desire for shared sleep (a desire limited to one woman).

We can never know what to want, because, living only one life, we can neither compare it with our previous lives nor perfect it in our lives to come...And what can life be worth if the first rehearsal for life is life itself? That is why life is always like a sketch... What happens but once, says the German adage, might as well not have happened at all. If we have only one life to live, we might as well not have lived at all.

(Kundera)

Chủ nhật

2005-11-14T02:57:00.000-06:00

Buổi đêm nghe Joni Mitchell. Một ngày chủ nhật mở đầu bằng Lou Reed, tiếp theo là The Clash, Văn Cao, Peter Gabriel, Neil Young và kết thúc bằng Joni Mitchell.

Come in from the Cold

...
All we ever wanted
Was just to come in from the cold
Come in
Come in from the cold
(we were so young)
Oh come in
Come in from the cold
We really thought we had a purpose
We were so anxious to achieve
We had hope
The world held promise
For a slave to liberty
Freely I slaved away for something better
And I was bought and sold
And all I ever wanted
Was just to come in from the cold
...

When I thought life had some meanings
Then I thought I had some choice
(I was running blind)
And I made some value judgments
In a self-important voice
(I was outa line)
But then absurdity came over me
And I longed to lose control
(into no mind)
Oh all I ever wanted
Was just to come in from the cold
Come in
Come in from the cold
...
California

Misc (bổ sung):

Sách: Đọc nốt vở The Flyers của Sartre, vài chương trong The Unbearable lighness of being của Kundera, vài chương tiểu thuyết Musashi (thể loại Samurai), 2 chương trong một cuốn của Jared Diamond, nửa chương về Voltare của Will Durant.
Phim: Xem 2 tập Tiếu ngạo giang hồ mới (không có ý định xem hết).
Ngủ: 3 giấc. Giấc 1 từ 4h đến 9h sáng. Giấc 2 chừng gần 1 tiếng buổi trưa. Giấc 3 chừng gần 1 tiếng buổi tối.
Thành tích: chat với bố mẹ sau gần 1 tháng
Khuyết điểm: Không học bài. Không bước chân ra khỏi nhà dù buổi chiều nắng khá đẹp và không quá lạnh. Quên một số thứ. Định lười không đánh răng trước khi đi ngủ.
Tâm trạng: Ù lì, chán chán, nếu hưng phấn cũng không kéo dài.

No title

2005-11-09T04:24:00.000-06:00

Một bài hát Nhật nào đó, tình cờ thấy hay.
Hey you, out there in the cold
Getting lonely, getting old
Can you feel me?

Remarque

2005-11-05T17:17:00.000-06:00

Tự nhiên nhớ đến Remarque. Nhớ tới cảm giác mong manh, lả tả, tới nỗi buồn dịu ngọt, niềm tuyệt vọng da diết, nỗi dửng dưng của một kẻ du ca. Nhớ tới những chiến hào bẩn thỉiu trong một cuộc chiến ngu ngốc, đại lộ Khải hoàn môn thênh thang với các quán café ngoài đường, quán rượu tồi tàn trong đêm Lisbon ngột ngạt, những cánh đồng Nga phủ đầy tuyết trắng, thành phố Berlin đổ nát sau trận bom của quân Đồng minh. Nhớ những đôi trai gái lặng lẽ bên nhau, trong khung cảnh mờ mịt của khói thuốc, không cần biết và không thể biết ngày mai rồi sẽ ra sao, những kẻ bị xua đuổi tàn héo cuộc đời trong những gác trọ tồi tàn, trong những cuộc truy đuổi, những người lính cô đơn, buồn bã và chán ngán, không còn tin vào bất cứ điều gì. Mặc dù bây giờ cũng gần như chẳng nhớ những truyện của Remarque đã đọc có nội dung thế nào. Đã đọc Phía Tây không có gì lạ, Thời gian để sống và thời gian để chết, Khải hoàn môn và Đêm Lisbon. Còn cuốn Ba người bạn, hồi ở Việt Nam mua nhưng cũng chưa kịp đọc.

Hiếm có nhà văn nào viết về châu Âu đẹp đến thế, một châu Âu đẹp đến say lòng, như một người đẹp đang bừng lên trong cơn sốt, mắt long lanh, má hừng hực đỏ (hoặc là trong cơn say rượu/tình). Văn Remarque, nhất là trong các cuốn sau này, chân thực, giầu cảm xúc và chất thơ, nhưng có lẽ chính vì thế mà ông không được phương Tây đánh giá cao lắm, ngoại trừ cuốn All quiet in the western front vốn được coi là một trong những tác phẩm hay nhất về chiến tranh. Mà thực ra tất cả các tác phẩm của ông đều viết về chiến tranh, là thế chiến thứ Nhất -thời của những kẻ ngây thơ, thế chiến thứ Hai- thời của sự điên khùng và những cơn giận dữ, hay là gạch nối giữa hai cuộc chiến đó, đúng ra cũng chỉ là một khoảng lặng trong một cuộc chiến kéo dài. Viết về thân phận của con người trong các cuộc chiến tranh, chính nghĩa hay phi nghĩa, có lý hay phi lý, thì khó có ai khơi gợi cảm xúc được như Remarque. Những tác phẩm của ông cứ như một nỗi buồn chiến tranh, cứ miên man không ngớt, những nhân vật của ông hình như ai cũng buồn, ai cũng day dứt và đau đớn. Phải chăng đó là niềm nuối tiếc và thất vọng của một thế hệ, chào đón thế kỷ 20 với những niềm hy vọng và lạc quan để rồi bị cuốn vào những trận chiến chém giết vô nghĩa, những cỗ máy giết người và đè nát nhân tính bằng những khẩu hiệu mỹ miều "yêu nước", "nghĩa vụ", "danh dự", "tự hào"...

Phố Hà Nội

2005-10-29T14:36:00.000-05:00

Một hình ảnh khá typical trên một con phố của Hà Nội.

Lộn xộn nhưng dễ thương. Như thế này là đẹp hay xấu nhỉ?

Copyright: Chuck Kuhn in TrekEarth.com

Trời Hà Nội Xanh

2005-10-28T13:20:00.000-05:00

Nhạc và lời: Văn Ký

Xanh xanh thắm bầu trời xanh Hà Nội
Hồ Gươm xanh như mái tóc em xanh
Thân thương quá nụ cười người Hà Nội.
Đã gặp rồi mà bồi hồi nhớ mãi, Hà Nội ơi!

Ta chưa quên, ta chưa quên một mùa thu
Hà Nội vùng lên, Hồng Hà cuộn sóng.
Ta chưa quên những ngày đêm mịt mù bão lửa.
Đêm pháo hoa anh lại gặp em.
Trời "Điện Biên Hà Nội" chiến thắng.

Cho mãi mãi bầu trời xanh Hà Nội
Cầu Thăng Long soi bóng nước sông Hồng.
Tiếng người nói âm vang hồn sông núi
Hà Nội đi lên hôm nay trong nắng Ba Đình.

Cho mãi mãi một tình yêu Hà Nội
Rồi sẽ quen phút bỡ ngỡ ban đầu.
Tiếng người nói xôn xao mùa xuân tới
Hà nội reo vui hôm nay tiếng hát xây đời.

Một bài khác cũng của Văn Ký: Hà Nội mùa xuân.

Goodbye, Lenin

2005-10-28T03:46:00.000-05:00

Well, I know this movie has been there for a long time. But I just saw it.
Lovely movie. I love it. It's funny and touching at the same time. And it's deep too, not simply either championing the capitalism or regreting the socialist ideals.

It's a good thing that this film is made by a German film maker. If it is made by American, you might see the "communism is evil" stuffs. Well, so what if your mother is a communist and you love her so much that you want to re-create a "socialist country" for her? Or more correctly, the young guy here want to create a "socialist" country that his mother (and perhaps he used to) believe- a country never existed. A country in which "Socialism doesn't mean living behind a wall. Socialism means eaching out to others, and living with others. Not just to dream about a better world, but to make the world a better place, but making it a better world." as said by the astronaut, the hero in Alex's childhood, now working as a taxi driver after the reunion.

Yeah, and I like the beauty of the Russian actress who plays Lara, Alex's girlfriend. Simple but lively, sexy beauty.

I follow the Moskva
Down to Gorky Park
Listening to the wind of change
An August summer night
Soldiers passing by
Listening to the wind of change

The world closing in
Did you ever think
That we could be so close,like brothers
The future's in the air
I can feel it everywhere
Blowing with the wind of change...

Another German film just watched: Stalingrad. It's also very good, watch it if you like "real" war movies, highly recommended.

Amazon Wishlist

2005-10-23T23:24:00.000-05:00

Còn lâu mới tới sinh nhật nhưng mình cũng bắt chước bác H., tạo một cái list những cuốn sách muốn có. Coi như một cái bookmark cho chính mình về những thứ muốn hoặc định mua.

Đường xa vặn dặm

2005-10-22T19:20:00.000-05:00

Album mới của nhạc sĩ Quốc Trung. Nghe khá hay. Bài đầu tiên, Đào Liễu, hay một cách đáng ngạc nhiên. Hai bài sau cũng khá. Các bài càng về sau càng đuối và hơi đơn điệu.
Đường xa vạn dặm

Copy đoạn này trên một diễn đàn:

Bài 1 - Đào liễu được thể hiện trên làn điệu chèo cổ "Đào liễu một mình" hay còn gọi là "Đường thư". Làn điệu này được thể hiện dựa trên đoạn thơ lục bát:

Đi đâu đào liễu một mình
Hai vai gánh nặmg, nhật trình đường xa
Áo nâu xếp ở trong nhà
Khăn vuông nhiễu tím phất phơ đội đầu
Yếm điều em vẫn còn mầu
Răng đen da trắng mái đầu còn xanh
Mà em ở vậy sao đành
Sao em chẳng kiếm chút tình cùng ai
Sách rằng xuân bất tái lai...

Bài 3 - Lưu lạc. Lời bài hát này hoàn toàn là lời của điêuh "trần tình". Đây là thơ của điệu Trần tình:

Chồng tôi quê ở Võ Lăng
Vua sai dẹp giặc băng chừng xa khơi
Vì đâu binh lửa bời bời
Tôi đành dắt mẹ tới nơi lâm tuyền
Gặp loài ác thú hổ lang
Người đòi ăn thịt kêu oan lại lành
Ra về tới miếu thần linh
Người đòi khoét mắt lòng thành kính dâng
Cho nên mù mịt tối tăm
Học nghề đàn hát kiếm ăn qua ngày
Nuôi mẹ chồng cắt thịt cánh tay
Trương Viên có biết nông nỗi này cho chăng

Khúc Mùa Thu

2005-10-22T18:38:00.000-05:00

Nhạc: Phú Quang
Thơ: Hồng Thanh Quang
Lê Dung

Vẫn biết ta giờ không trẻ nữa
Sao thương ai ở mãi cung Hằng
Lời nguyện cũ trên đầu như nguyệt quế
Đâu chịu nhòa khi tới giữa mùa trăng

Tôi đã yêu, đã yêu như chết là hạnh phúc
Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Còn điều chi em mải miết đi tìm.

Tôi đã đến cùng em và tôi biết
Em cũng là như mọi người thôi.
Nhưng chưa hết cuộc yêu tôi đã hiểu
Em ám ảnh tôi trọn một kiếp người.

Ngay cả nếu âm thầm em hóa đá
Bầu trời lặng yên cũng đã vỡ rơi
Mênh mông quá, khoảng trống này ai lấp
Khi thanh âm cũng bất lực như lời.

Sẽ chỉ còn quầng thu thuở ấy
Nỗi cô đơn vằng vặc giữa trời
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Em tìm gì khi thất vọng về tôi...

Nhạc nghe sáng chủ nhật

2005-10-22T13:17:00.000-05:00

Đúng ra là trưa, vì bình minh bắt đầu lúc 12h. Nghe Văn Cao

Ngoài song mưa rơi trên bao cung đàn
Còn nghe như ai nức nở và than,
Trầm vút tiếng gió mưa
Cùng với tiếng nước róc rách ai có buồn chăng?
Lòng bâng khuâng theo mưa đưa canh tàn
Về phương xa ai nức nở và than,
Cùng với tiếng gió vương,
Nhìn thấy ngấn nước lấp lánh in bóng đò xưa.
(Trương Chi)

Duy Trác

Mai Hương

Hình như còn có bản của Ánh Tuyết và song ca Ánh Tuyết-Cao Minh (bản này nghe rất thích). Có điều chẳng biết để đâu, hình như không có trong máy.

Trường ca sông Lô- Quỳnh Giao & Mai Hương

Trường ca sông Lô- Ánh Tuyết

Cung đàn xưa- Mai Hương

Pale Blue Eyes

2005-10-21T12:33:00.000-05:00

Nice song!

"Pale Blue Eyes"

Album: The Velvet Underground
(The Velvet Underground, 1969)

written by Lou Reed

Sometimes I feel so happy
sometimes I feel so sad
Sometimes I feel so happy
but mostly you just make me mad
Baby, you just make me mad

Linger on your pale blue eyes
Linger on your pale blue eyes

Thought of you as my mountain top
thought of you as my peak
Thought of you as everything
I've had but couldn't keep
I've had but couldn't keep

Linger on your pale blue eyes
Linger on your pale blue eyes

If I could make the world as pure
and strange as what I see
I'd put you in a mirror
I put in front of me
I put in front of me

Linger on your pale blue eyes
Linger on your pale blue eyes

Skip a life completely
stuff it in a cup
She said money is like us in time
it lies but can't stand up
Down for you is up

Linger on your pale blue eyes
Linger on your pale blue eyes

It was good what we did yesterday
and I'd do it once again
The fact that you are married
only proves you're my best friend
But it's truly, truly a sin

Linger on your pale blue eyes
Linger on your pale blue eyes

Bridge Over Trouble Water

2005-10-15T16:33:00.000-05:00

Simon & Garfunkel.

When you’re weary, feeling small,
When tears are in your eyes, I will dry them all;
I’m on your side. When times get rough
And friends just can’t be found,
Like a bridge over troubled water
I will lay me down.
Like a bridge over troubled water
I will lay me down.

When you’re down and out,
When you’re on the street,
When evening falls so hard
I will comfort you.
I’ll take your part.
When darkness comes
And pain is all around,
Like a bridge over troubled water
I will lay me down.
Like a bridge over troubled water
I will lay me down.

Sail on silvergirl,
Sail on by.
Your time has come to shine.
All your dreams are on their way.
See how they shine
If you need a friend
I’m sailing right behind.

Like a bridge over troubled water
I will ease your mind.
Like a bridge over troubled water
I will ease your mind.

Chăm- Việt- Thanh- Tây Sơn

2005-10-12T11:40:00.000-05:00

Một chủ đề khá lý thú mà bọn tớ mới trao đổi linh tinh trên mailing list. Post lên đây, nếu có bạn nào từng tham gia trao đổi mà tình cờ vào đây chắc cũng sẽ không phản đối?.

Mở đầu là D:
Mot ly luan ve % mau Cham trong nguoi Viet
http://www.viendu.com/bai%20viet/suky/LichSuHinhThanhCacDongHoQuangNam-HoTrungTu.htm

Survey

2005-10-12T11:28:00.000-05:00

Có kết quả survey này trên BBC (do viện Gallup tiến hành nên chắc cũng tương đối đáng tin cậy). Survey này cho thấy một số điều về tâm lý dân tộc Việt Nam trong thời điểm hiện nay.

Và đây là khảo sát toàn cầu:

Có thể rút ra một số ý từ bài này:

1. Người Việt có tư tưởng cầu an, hài lòng với hiện tại và ít muốn thay đổi cuộc sống của mình vào bậc nhất trên thế giới.

2. Người Việt thiếu lòng tin với các thể chế chính quyền mình hiện có. Có thể điều này vừa phản ánh truyền thống thiếu tin cậy chính quyền, nhất là chính quyền trung ương (Phép vua thua lệ làng), vừa là tâm lý hiện tại trong giai đoạn hiện nay, trước nhiều bê bối trong hệ thống chính quyền (tham nhũng, quan liêu...).

3. Tính dân tộc (nationality) của người Việt rất mạnh, so với các dân tộc khác. Người Việt ít đặt nặng vấn đề tôn giáo, và trong hội nhập quốc tế, xác định bản sắc (identity) của mình trên cơ sở là người Việt Nam hơn là những thuộc tính chung khác (như là người Á châu)

Twilight Samurai

2005-10-12T02:31:00.000-05:00

Very sweet and beautiful film. I really like it! One of the best Japanese films that I've seen.

Phim kể về cuộc đời một chàng Samurai nghèo trong thời mạt vận của Samurai ngay trước Cải cách Minh Trị. Cảnh quay rất đẹp. Khác với nhiều phim Nhật Bản thường có một cái gì đó strange, kỳ quặc và khó hiểu, Twilight Samurai gần gũi và có sức hấp dẫn universal hơn. Thử so sánh với một số phim khác mà tớ từng xem về đề tài Samurai. Seven Samurai hay Ran của Kurosawa hoành tráng nhưng hơi có tính sân khấu và ít hiện thực. Zatoichi thì là một loại epic có lẽ gần gũi với thể loại phim Western hơn. Không kể Last Samurai tuy lấy sự kiện lịch sử của Nhật Bản nhưng nội dung và sự phát triển nhân vật thì hoàn toàn là của Holywood rồi.

Trong khi đó, Twilight Samurai là một drama đúng nghĩa, touching, emotional trong khi vẫn giữ được vẻ đẹp phương Đông cô đọng và phảng phất bí ẩn. Cảnh đấu kiếm cuối phim cũng rất đẹp. Hai người Samurai gặp nhau trong bóng tối của một căn nhà nhỏ, ánh sáng hắt ra từ một cửa sổ nhỏ, để quyết định một cuộc đấu sinh tử. Một người già là kiếm sĩ chuyên nghiệp, phải chiến thắng vì mạng sống của mình. Một người trẻ là một samurai nghèo khổ với nghề chính là làm việc vặt trong kho và phải đan lát để kiếm sống thêm, phải giết người kia vì mệnh lệnh của lãnh chúa, vì số phận gia đình mình và cũng vì danh dự của một người Samurai (I'm poor but I'm still a samurai). Và có một cái gì đó gần như là tình bạn giữa hai con người này.

Cảnh quay phim rất đẹp, dẫn dắt câu chuyện và phát triển nhân vật cũng subtle. Nhiều hình ảnh rất gợi như khi hai người bạn đang đi câu cá trong cảnh sông nước rất đẹp, phía xa là ngọn núi phủ đầy tuyết trắng thì thấy mấy người nông dân đang dùng khều đẩy xác mấy đứa trẻ chết đói ra ngoài sông. Hay hai người Samurai đang nói chuyện bỗng giật mình khi nghe thấy tiếng súng do một đám lính đang tập.

Anh diễn viên chính không những đẹp giai mà còn đóng hay nữa. Hai cô bé con thì so lovely, mắt tròn vo, má đỏ hồng. Cô gái diễn viên chính thì rất Nhật Bản, có đôi mắt rất có hồn.

Xem phim này còn biết thêm một số điều về văn hoá Nhật Bản như cảnh thầy đồ dạy học (cũng học những Khổng tử, Tuân tử giống Việt Nam), cảnh múa lân với chú Tễu (có phải là Tễu không nhỉ, hay Tễu là ở múa rối nước. Nhưng con lân Nhật Bản trông cũng rất khác).

Highly recommended!!!. A real treat for getting back to the innocence.

Believe- Savatage

2005-10-11T11:19:00.000-05:00

Một bản rock sến nhé

So after all these one night stands
You've ended up with heart in hand
A child alone
On your own
Retreating
Regretful for the things you're not
And all dreams you haven't got
Without a home
A heart of stone
Lies bleeding

And for all the roads you followed
And for all you did not find
And for all the things you had to leave behind

I am the way
I am the light
I am the dark inside the night
I hear your hopes
I feel your dreams
And in the dark
I hear your screams
Don't turn away
Just take my hand
And when you make your final stand
I'll be right there
I'll never leave
All I ask of you
Believe
Your childhood eyes were so intense
While bartering your innocence
For bits of string
Grown-up wings
You needed

But when you had to add them up
You found that they were not enough
To get you in
Pay for sins repeated

And for all the years you borrowed
And for all the tears you cried
And for all the fears you had to keep inside

I am the way
I am the light
I am the dark inside the night
I hear your hopes
I feel your dreams
And in the dark
I hear your screams
Don't turn away
Just take my hand
And when you make your final stand
I'll be right there
I'll never leave
And all I ask of you is
Believe

Tình khúc tháng Sáu

2005-10-11T01:25:00.000-05:00

Tháng 10, trời không mưa không nắng, vậy mà nghe mình lại nghe bài này. Nhạc chầm chậm, buồn buồn như cứ trải mãi ra, thoạt nghe thì không để ý nhưng tự nhiên có một lúc nào đó, cái giai điệu ấy nó cứ thấm vào lúc nào không biết.
Nhạc Ngô Thuỵ Miên rất hợp với thơ Nguyên Sa, trong trẻo, dịu dàng và mơ màng.

Kim Anh

Khánh Ly

Tháng sáu nhạt mưa, mưa ướt mềm vai em
Trời mênh mang xõa kín bờ mi ngoan
Gót bước buồn lây trong gió chiều mưa bay
Hồn bâng khuâng nghe tiếng gọi đam mê

Anh muốn cùng mây giăng kín đường về
Gọi tên em, gọi tên em cho mát bờ môi ấy
Hãy nói bằng đôi môi, bằng tiếng rượu nồng
Mình yêu nhau, mình yêu nhau
Dù trời mưa bay, mưa bay...

Tháng sáu nhạt mưa, anh muốn cùng mưa bay
Cùng mây trôi tan biến vào môi em
Khép kín lòng môi anh ước tình yêu tới
Và mưa bay tháng sáu đẹp không em?

Anh muốn cùng em, yêu mãi nụ cười
Dựa vai nhau, dựa vai nhau
Như những ngày xưa ấy
Hãy nói mình yêu nhau bằng tiếng loài người
Trời thôi mưa, trời thôi mưa
Mình xa nhau, xa nhau

Tháng sáu trời mưa, mưa ướt mềm môi em
Mình yêu nhau, xin biết mình yêu nhau
Nước mắt thật cay, cay với tình yêu ấy
Và mưa bay, tháng sáu buồn không anh?

In Retrostpect vs. The Fog of War

2005-10-07T19:41:00.000-05:00

I'm reading McNamara's biography- In Retrostpect. This is rather interesting. As in the film, the author is frank and eluding at the same time. A very contradictory person. But he is still the most frank and brave US top official among those responsible for the war.

I don't know if I hate or like this man. I absolutely hate and despite Johnson, Nixon, Rostow, Dean Rusk- the cold politicians and experts who rushed America to destroy another country and harm their own country.

But for this guy, I have mixed feeling though he is one of the few men in charge of the escalation of the war which at last kill around four millions of my compatriots. He is an extremely arrogant and insensitive guy who made unforgivable mistakes. Yet I find him very human. And I admire his courage when speaking what he really think (not in all cases and very late, sure) and not lying to himself.

Compared to the film, the book is duller. But this thing is also expected. However, McNamara is more honest and ready to accept mistakes than in the film, where he finds it more difficulty to talk about his mistakes and responsibility.

I really like the film. This review was written a long time ago. I find this documentary much better than the controversial Farenheit 11/9. Perhaps the best documentary I've seen so far (very few, hehe. I haven't watched Bowling to Columbine yet. Is it very good?). And it concerns our Vietnamese past.

I find this review for the film in Amazon very interesting. It shares the feelling I had when I was watching the film.

A Giant, Startling Vision, March 15, 2004
Reviewer: A. H. Lynde "ahlynde" (Ewa Beach, HI United States) -

This brilliant work by director Morris is the stuff of life. And death. It arouses the most basic moral and immoral questions of being human through an enormously complex and yet simple man, Robert Strange McNamara. It seems no coincidence, his middle name, as we get to know him in all his cleverness and contradictions. Morris subtly illuminates, literally through McNamara's eyes, what it means to have power over life and death. Like God. There is something almost spiritual in McNamara's eyes, edited against searing images of, well, graphs, statistics, memoranda, bursting firebombs and nuclear mushrooms, almost all rarely seen-before footage. The eyes are the soul of this film - McNamara's are a combination of supreme confidence and extreme doubt. But not only his eyes - for example, we see President Kennedy's eyes frozen in the lens as he tells the nation of imminent nuclear war in 1962, a look that would make a Marine shiver. This new interview technique ("interrotron" ) draws us into what? War? Peace? Honor? Life? Power? Evil?

Born 85 years ago, McNamara is the quintessential man of his time, what Brokaw called the greatest generation, a sobriquet this documentary underscores. In McNamara's words he deplored the sorrow and pity of the four great wars of his lifetime; the trenches in France; the nuclear and indiscriminate firebombing of innocent Japanese; the debacle in Korea; the flaming jungles of Vietnam. His command of statistics is breathtaking. But it is the eyes that reveal an inner truth, the precise opposite of his concise, rational words - his 11 "lessons". We see a man who never found himself in harm's way. We see eyes so ironically blinded by a circa 1918 vision of duty and honor that, though he loathed the horrifics of Vietnam, he was compelled to allow his true judgment to go unexpressed until nearly 60,000 Americans were dead. He was at once perhaps the most powerful man in the world and its most despicable. It is easy to see why a brilliant young President Kennedy would choose someone as Defense Secretary who seemed so like himself, but tragically without the courage. And why, with Kennedy's death, McNamara by sheer ambition and brilliance would ascend to the very pinnacle of power.

Yet, I couldn't hate this guy. Perhaps the most telling moment is McNamara's clear devastation at Kennedy's assassination 41 years ago, again told in his eyes and a rare, emotional choking voice. So it's difficult to blame him for all those deaths he might have prevented -- McNamara genuinely believed he was doing the right thing for his Presidents: through an obsessive sense of duty and loyalty. Now that his day of legacy approaches, he expresses criticism over the actions of others -- General LeMay and President Johnson are the favored targets. But McNamara cannot quite bring himself to admit his own mistakes of enormous proportions. Yet it's quite clear that he was one of only two men who could have ended the 7-year slaughter (of his term in office). Many may find that failure a reason to despise the man. I found it just human.

This film offers up no easy answers (certainly not his 11 "lessons'), but more importantly raises many fundamental questions. Philip Glass' elegiac, edgy scoring perfectly meshes with this thriller. An impressive and important contribution to understanding our nation's ambivalent past.

Cuối Cùng Cho Một Tình Yêu

2005-10-07T02:50:00.000-05:00

Nhạc: Trịnh Công Sơn
Lời: Trịnh Cung

Ừ thôi em về, chiều mưa giông tới
Bây giờ anh vui, hai bàn tay đói
Bây giờ anh vui, hai bàn chân mỏi
Thời gian nơi đây

Bây giờ anh vui, một linh hồn rỗi
Tình yêu xứ này
Một lần yêu thương, một đời bão nổi
Giã từ giã từ.
Chiều mưa giông tới
Em ơi, em ơi

Sầu thôi xuống đầy, làm sao em nhớ
Mưa ngoài sông bay, lời ca anh nhỏ, nỗi lòng anh đầy
Sầu thôi thôi đầy
Sầu thôi xuống....đầy.

Đám cưới không có giấy giá thú

2005-10-06T23:06:00.000-05:00

Tiểu thuyết của Ma Văn Kháng. Mua ở Việt Nam từ lâu rồi thì phải. Mang theo lên máy bay khi rời VN định để đọc trên máy bay nhưng rồi cũng không đọc. Hai hôm trước đây mới vớ ra đọc. Cũng không expect gì nhiều vì trước đó cũng đọc một ít của Ma Văn Kháng và cảm thấy không thích lắm, nhất là về tiểu thuyết (có đọc 1 hay 2 cuốn trước đó). Có cảm giác ông hơi nghiệt ngã và nhiều chỗ có phần thô thiển. Mặc dù công nhận ông là một người viết sắc sảo và lạnh lùng. Nhưng có lẽ cũng vì thế mà văn ông hơi khô chăng, văn ông không có cái say đắm đến đau đớn như đang lên đồng của Bảo Ninh, cũng không có cái sắc lạnh mà như dồn nén cảm xúc xuống đáy sâu như Nguyễn Huy Thiệp. Đọc Ma Văn Kháng có cảm giác như gặp một ông thầy Tàu, người có cái nhìn sắc lạnh nhưng người đối thoại rất khó đoán được ông ta nghĩ gì trong đầu mình.

Nhưng hoá ra cuốn này hay hơn mình expected. Hoặc có lẽ trước kia mình cũng dễ dị ứng với những cái gì có vẻ ngoài là hơi hằn học hơn vì khó đặt mình vào trường hợp của người khác.

Cuốn truyện viết từ cuối những năm 80, kể về các câu chuyện diễn ra ở một trường trung học trong thời buổi xã hội nhố nhăng giữa những năm 80. Kể ra mình cũng từng sống qua giai đoạn đó nên có những thứ vẫn còn nhớ được, mặc dù những ký ức đó khá mơ hồ và không hệ thống.

Đám cưới không có giấy giá thú hay là cuộc hôn nhân gượng gạo giữa trí thức và chính quyền. Những đổ vỡ, suy thoái đạo đức trong môi trường giáo dục và rộng hơn, trong cả xã hội khi sự giả dối lý tưởng, nhâng nháo con buôn, ti tiện bần nông, hèn nhát giả trí thức cùng chen vai thích cánh để mà tồn tại. Hơi ngạc nhiên vì một cuốn sách có tư tưởng phản kháng mạnh như thế hình như lại tương đối ít được biết đến, so với các cuốn sách khác của Dương Thu Hương, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp...chẳng hạn. Và Ma Văn Kháng hình như cũng không bị vấn đề gì về chính trị so với các nhà văn trên.

Một cuốn sách đáng để đọc để hiểu thêm về một thời mà những di căn của nó không phải là không gây ra nhiều vấn đề trong xã hội Việt Nam trong thế kỷ 21 này. Cũng đã gần 20 năm rồi và chúng ta vẫn chưa rõ được mình đang đi đâu, về đâu.Và chúng ta cũng khó lòng biết được 20 năm nữa chúng ta sẽ đi đến đấu. Chả nhẽ vẫn cứ là nowhere land?

Âm nhạc cuối tuần

2005-10-01T15:19:00.000-05:00

Sailing to Philadelphia (Mark Knopfler)

Những giai điệu đẹp đẽ, nhẹ nhàng và buồn thăm thẳm.
Tớ thích nhất các bài Sailing to Philadelphia (viết chung với James Taylor), The Last Laugh (viết chung với Van Morrison), One more Martinee và Silvertown Blues.

We are sailing to Philadelphia
A world away from the coaly Tyne
Sailing to Philadelphia...

Đoản Khúc Thu Hà Nội

2005-09-30T13:46:00.000-05:00

Buổi sáng đang ngủ chợt nghe thấy giai điệu bài này trong đầu. Như thể một nỗi nhớ mơ hồ, một niềm luyến tiếc. Thế là tỉnh dậy (nhìn đồng hồ đã hơn 10h). Hồi xưa, mình không thích bài này, vì nó là cảm xúc của một người không sống ở Hà Nội. Nhưng đi xa rồi mới thấy thấm thía "Hà Nội mùa thu tràn nỗi nhớ. Không bởi vì em hay vì em". Mặc dù có lẽ mùa thu Hà Nội không đẹp và nhiều màu sắc như mùa lá vàng Bắc Mỹ.

Bởi vì mùa thu tôi ở lại
Hà Nội mùa thu Hà Nội thu
Hà Nội mùa thu tràn nỗi nhớ
Không bởi vì em hay vì em

Hà Nội mùa thu Hà Nội gió
Xôn xao con đường xôn xao lá
Nhoà phố mong manh nhoè phố mưa
Chợt nắng long lanh chợt nắng thưa

Bởi vì mùa thu tôi ở lại
Hồng má môi em hồng sóng xa
Vì một bàn tay không ngần ngại
Tặng hết cho tôi một phố chờ

Sẽ thêm một đời nhớ trăng Hà Nội Thu ơi!

Đọc bài phỏng vấn của Khánh Ly đăng trên talawas

Crash

2005-09-24T03:22:00.000-05:00

When you are moving with the speed of life, you are bound to collide with each other.

Great film. Very powerful, touching and real. One of the best recent film I have seen..
This is America! This is Los Angeles! ..

Âm nhạc cuối tuần

2005-09-16T19:09:00.000-05:00

Còn đây giây phút này
Còn nghe tiếng hát, nụ cười xinh tươi
Còn trong ánh mắt, còn cầm tay nhau
Ngày mai xa cách nhau
Một người gối chiếc cô phòng,
Còn người góc núi ven rừng, chân mây đầu gió ...

Còn đây đêm cuối cùng
Nhìn em muốn nói chuyện người Kinh Kha
Ngại khơi nước mắt, nhạt nhòa môi em
Người đi giúp núi sông ...

Nghe Hà Thanh hát như thể tiếng nhạc từ một thời nào đó xa lắm rồi, ở một xứ sở đẹp dịu dàng nhưng cũng buồn vô cùng. Giọng bà lạ nhất trong các ca sĩ Việt Nam mà tớ từng nghe, chất Huế sang trọng và ấm áp nhưng không yếu đuối.
Thử nghe một số bài Hà Thanh hát:
Khúc tình ca hàng hàng lớp lớp
Cô nữ sinh Đồng Khánh
Chiều vắng
Chiều mưa biên giới
một bài của Trịnh Công Sơn: Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui

Chân Tình- Trần Lê Quỳnh

2005-09-13T16:32:00.000-05:00

Hôm nay mới nghe bài này. Hay phết. Anh Lê Quỳnh này hình như làm phóng viên cho BBC Vietnamese, chính là người dịch bài viết gây tranh cãi của Taylor về tính dân tộc và chủ nghĩa "vùng" của Việt Nam thời trung đại.

Nghe

Mùa xuân vừa đến hoa về trên những bàn tay
Và em vừa đến thay màu áo mới vì anh
Nguyện cho ngày tháng êm đềm như những sớm mai
Những nhọc nhằn chớm quen vẫn trong ngần mắt em
...đang nhìn về anh

Và anh lại nhớ những giờ em đứng chờ trông
Một mình lặng lẽ ướt lạnh trong mưa vì anh
Tình yêu tìm thấy nguyên vẹn trong đêm bão giông
Giữa hoang tàn lãng quên nơi cuối đường có em
... riêng chờ đợi anh

Như chưa từng có những phút lìa xa
Giấu gương mặt trên vai anh khóc òa
Những con đường anh đi rồi cũng đưa anh về bên em

Như anh được sống giây phút đầu tiên
Có em tận đến những giây cuối cùng
Suốt cuộc đời anh không quên chân tình dành hết cho em.

Adieu Jolie Candy

Adaptation

2005-09-10T12:23:00.000-05:00

Một trong những phim khó hiểu nhất mà tớ từng xem. Khó hiểu theo nghĩa là khó nắm bắt được ý đồ của tác giả. Charlie Kaufman, tác giả kịch bản phim này có lẽ là một trong những screenwriters có tính original nhất ở Holywood (cùng với Queentin Tarantino?). Ba phim của Kaufman: Being John Malkovic, Adaptation, và Eternal Sunshine of a Spotless Mind đều là những phim có ý tưởng mới lạ và hay, character study rất thông minh.

Nếu như Eternal sunshine là một phim có chất thơ và khán giả dễ identify và sympathize với nhân vật chính thì Being John Malkovic lại là một phim rất disturbing mà khi xem mình có cảm giác ghét tất cả các nhân vật trong phim, có lẽ vì tượng trưng cho khả năng tha hoá vô cùng tận của con người.

Còn Adaptation có lẽ là phim khó hiểu nhất. Tác giả đặt ra rất nhiều vấn đề nhưng lại không đưa ra câu trả lời. Đúng hơn là tác giả có đưa ra một câu trả lời, một cái ending vừa bi vừa hài, vừa có thực mà lại vừa như giả tưởng, phi lý, vừa happy ending (với bài hát Happy Together ở cuối phim) mà cũng như thể có đựng sự giả dối ở trong cái happy ending đó.

Các tình huống trong phim cũng vậy, người xem không phân biệt được đâu là fact, đâu là fiction, cả hai thứ đều trộn lẫn với nhau. Nhân vật Donald Kaufman, người em sinh đôi tưởng tượng của Charlie Kaufman (và cũng được nominate Oscar cùng Charlie) là có thực trong phim hay không có thực?

Charlie, kẻ luôn đi tìm những gì mới mẻ, không chịu đi theo những lối mòn trong nghệ thuật, đồng thời cũng là một kẻ nhút nhát, luôn sợ hãi và ghét chính mình, sợ hãi trước dư luận và sự đánh giá của người khác về mình
. Donald, người viết kịch bản phim theo công thức và tận dụng ý tưởng của người khác, viết phim theo công thức tiền-gái-súng, tán gái khá trơ trẽn, nhưng cũng là người sống với quan niệm "you are what you love, not what love you" mà sau này Charlie adapt theo để rồi tìm thấy hạnh phúc (tưởng tượng). Vậy thì trong hai nhân vật ấy, ai là người sống có lý hơn? Hay cả hai đều là những mặt trái ngược nhau có trong mỗi người, với cả sự xấu xa và vẻ đẹp của nó.

Lời thoại trong phim rất thú vị. Thử nghe một đoạn độc thoại của Charlie xuất hiện ngay đầu phim

"I have an original thought in my head? My bald head. Maybe if I were happier my hair wouldn't be falling out. Life is short. I need to make the most of it. Today is the first day of the rest of my life. I'm a walking cliche. I really need to go to the doctor and have my leg checked. There's something wrong. A bump. The dentist called again. I'm way overdue. If I stop putting things off I would be happier. All I do is sit on my fat ass. If my ass wasn't fat I would be happier. I wouldn't have to wear these shirts with the tails out all the time. Like that's fooling anyone. Fat ass. I should start jogging again. Five miles a day. Really do it this time. Maybe rock climbing. I need to turn my life around. What do I need to do? I need to fall in love. I need to have a girlfriend. I need to read more and prove myself. What if I learned Russian or something, or took up an instrument. I could speak Chinese. I'd be the screenwriter who speaks Chinese and plays the oboe. That would be cool. I should get my hair cut short. Stop trying to fool myself and everyone else into thinking I have a full head of hair. How pathetic is that. Just be real. Confident. Isn't that what women are attracted to? Men don't have to be attractive. But that's not true. Especially these days. Almost as much pressure on men as there is on women these days. Why should I be made to feel I have to apologize for my existence? Maybe it's my brain chemistry. Maybe that's what's wrong with me. Bad chemistry. All my problems and anxiety can be reduced to a chemical imbalance or some kind of misfiring synapses. I need to get help for that. But I'll still be ugly though. Nothing's going to change that."
(Chú thích: Charlie ngoài đời trông gầy và nhiều tóc- ít ra là theo hình của anh ta ở trên IMDB).

Hay đoạn phim khi Charlie không dám make a move với cô gái mà anh ta thích.
"Why didn't I go in? I'm such a chicken. I'm such an idiot. I should have kissed her. I've blown it.
I should just go and knock on her door right now and kiss her. It would be romantic. Something we could someday tell our kids." Và vừa nghĩ thế vừa lái xe đi :). So pathetic, but I admit that sometimes I have this thought too, hehe :D

Và đoạn đối thoại giữa Charlie và Donald:
- Charlie: And then, when you walked away... ...she started making fun of you with Kim Canetti.
And it was like they were laughing at me. You didn't know at all? You seemed so happy.
- Donald: I knew. I heard them.
- Charlie: Well, how come you were so happy?
- Donald: I loved Sarah, Charles. It was mine, that love. I owned it. Even Sarah didn't have the right to take it away. I can love whoever I want.
- Charlie: But she thought you were pathetic.
- Donald: That was her business, not mine. You are what you love, not what loves you. That's what I decided a long time ago.
- Charlie: Thank you.

Nicolas Cage đóng phim này rất hay. Người hùng action giờ vào vai một gã nhà văn viết kịch bản, lúc nào cũng mặc cảm vì béo và hói, cùng với người em sinh đôi của gã, đến nỗi mình cứ ngỡ ngàng không biết có phải là Cage không..

Sideways

2005-09-09T12:25:00.000-05:00

Mượn bài review của em Sideways bên forum 349:

Sideways, nếu dịch ra tiếng Việt, chắc sẽ dịch thành Ngoài luồng. Ngoài luồng ở đây tức… nó không nằm trong cái “luồng” chính thống mà người ta mong đợi/ phấn đấu / hoạch định cho cuộc đời mình.

Sideways, 2 lần đi đổi đĩa. "Chị ơi đĩa bị lỗi". "Lỗi sao?" Lỗi sao là sao cơ, là nó không chịu chạy đúng luồng cái đầu DVD nhà em.

Sideways, bạn sẽ làm gì 1 tuần trước ngày cưới?
- I might be in love with another woman.
- In love? Really? 24 hours with some wine-pourer chick and you're fucking in love? Come on! And you're gonna give up everything?

Người ta thường chỉ give up everything vào năm 20 tuổi.

Sideways, những con đường California với rượu vang và gái. Con đường chính luồng của tuổi 20, nhưng bạn đã 40 tuổi, loser toàn diện từ trong nhà ra ngoài đường. Có con đường nào là đúng luồng cho bạn nữa không?

Nhưng cả trong những phút buồn tẻ, trống rỗng, vô vị thậm chí lố bịch nhất của khủng hoảng trung niên, cái đẹp vẫn hé lộ. Trong những dằn vặt loay hoay tìm đường. Trong người đàn bà dọc đường có thể chỉ gặp một ngày không bao giờ gặp lại. Người đàn bà của ta lúc đó không còn bốc lửa khiêu khích, nông nổi vụng dại tuổi 20. Như rượu vang, người đàn bà của ta chín đi, đằm thắm hơn, và vẫn đầy men say.

“Tại sao em thích rượu vang? Vì nó sống động đến thế. Em thích nghĩ về những ngày tháng trôi qua khi nho mọc lên, dưới hơi ấm mặt trời, trong mưa. Em thích nghĩ về những người trồng hái. Và nếu đấy là một chai vang cũ, đã bao nhiêu người trong số họ nay đã chết. Em thích việc rượu tiếp tục chín đi, và nếu em mở chai rượu ngày hôm nay, vị của nó sẽ khác với bất kỳ ngày nào khác. Và nó cứ thế chín đi, tinh tế thêm mỗi ngày. Rồi đến ngày nó đạt đến viên mãn. Rồi sau đó xuống dốc, suy tàn”.

Sideways, thực ra có thể phân cuộc đời thành các luồng được không?

Em Thuý- by Trần Văn Cẩn

2005-09-06T12:20:00.000-05:00

In my life

2005-08-30T00:28:00.000-05:00

The Beatles
(My favorite song)

There are places I’ll remember
All my life though some have changed
Some forever not for better
Some have gone and some remain.

All these places have their moments
With lovers and friends I still can recall
Some are dead and some are living
In my life I’ve loved them all.

But of all these friends and lovers
There is no one compares with you
And these memories lose their meaning
When I think of love as something new.

Though I know I’ll never lose affection
For people and things that went before
I know I’ll often stop and think about them
In my life I love you more

Though I know I’ll never lose affection
For people and things that went before
I know I’ll often stop and think about them
In my life I love you more
In my life I love you more...

Xuân, hạ, thu, đông....và xuân

2005-08-29T18:51:00.000-05:00

Thuyền chèo đêm nguyệt sông biếc,
Cây đến ngày xuân lá tươi...

Hôm nay đọc hai câu thơ này của cụ Ức Trai, tự nhiên lại nhớ đến những cảnh quay tuyệt đẹp trong phim Xuân, hạ, thu, đông... và xuân của đạo diễn Kim Ki-duk. Một bộ phim rất đẹp, đẹp đến mức tưởng chừng siêu thực và gợi nên một cảm giác hơi xót xa. Kim Ki-duk tỏ ra rất xuất sắc trong việc kể những câu chuyện bằng hình ảnh, chậm rãi, lắng đọng, có những chỗ tưởng như không thực nhưng rất truyền cảm.

Hôm trước vừa xem một phim khác của Kim Ki-duk là Samaria, hình như là phim mới nhất của ông này. Một câu chuyện bi thảm về một cô bé học high-school đi ngủ với những người đàn ông với một động cơ không rõ ràng và người cha cô bé, một viên sỹ quan cảnh sát, đi trả thù những gã đàn ông này. Một phim khá là disturbing về hiện tượng mất phương hướng của giới trẻ Hàn Quốc và các mối quan hệ trong gia đình.

Sắp tới, sẽ xem tiếp 3-Iron cũng của Kim Ki-duk. Điện ảnh Hàn Quốc mấy năm nay có vẻ khởi sắc, ngoài những phim của Kim Ki-duk còn có những phim như Oldboy, Oasis, Brotherhood.... cũng được đánh giá khá cao (Oldboy lọt vào Top 100 phim của IMDB).

Phù phiếm truyện

2005-08-26T09:33:00.000-05:00

eVăn: Phù phiếm truyện là truyện ngắn đầu tiên trong tập truyện đạt giải nhì cuộc thi Văn học tuổi 20 lần 3. Tác giả tập truyện ngắn này là một cây bút nữ "mới toanh" trên văn đàn: Phan Việt. Chị tên thật là Nguyễn Ngọc Hường, sinh năm 1978. Tốt nghiệp Đại học Ngoại thương Hà Nội năm 2000, sang Mỹ học cao học truyền thông và hiện tiếp tục học chương trình tiến sĩ ngành Xã hội học ở Chicago, Mỹ. Theo BGK cuộc thi, tập "Phù phiếm truyện" mang một phong cách hiện đại, mới lạ và độc đáo.

Phù phiếm truyện
Phan Việt

Để trêu K.

Lời tác giả: Truyện này tôi viết trêu một người bạn; vì bạn này viết một câu là “Buổi tối tĩnh lặng một tí, các ấy lên gác thượng nghe bản này (một bản nhạc trong phim Điện Biên Phủ) bằng đôi loa ngon ngon, cộng thêm ly Gin, điếu Marl cầm tay, gái (im lặng) ngồi cạnh, trăng sao rì rào, nghe mà lòng miên man nghĩ về thời cuộc, đời thế là không có gì sướng bằng.”. Người bạn tên Kiên, nên phóng tác nhân vật trong truyện là K.

***
Để có mặt tại sân thượng một quán cà-phê với rượu Gin, thuốc Marl và “gái” vào một tối cuối tuần, K phải rời khỏi nhà.
K mới 25 tuổi, đẹp trai, có học, và chưa vợ. Rời khỏi nhà vào tối thứ Bảy - điều này nghe có vẻ hiển nhiên.

*
Để ra khỏi nhà, thường cần có một lý do. Đi làm. Đi sinh nhật bạn. Đi chợ. Đi có hẹn. Đi chơi. Vân vân…
Đôi khi người ta ra khỏi nhà vì không có lí do gì để ngồi ở nhà.
Không có lí do là một tình trạng đáng sợ với hầu hết những người có một chút tự nhận thức. Sự vắng lặng của suy nghĩ hoặc suy nghĩa thường làm cho người ta hoảng sợ.

*
Nghĩa (meaning) là sản phẩm của suy diễn nội tâm hơn là thực tại. Nhân-quả là cái chỉ tồn tại trong thế giới tư duy; chứ thường không quan sát trực quan được. Sự mô phỏng hoặc suy diễn về nhân quả thì có.
Theo một nghĩa nào đó, thế giới này là một tổng thể chắp vá các mô phỏng của thế giới tư duy.

Đọc tiếp ở đây

Người yêu dấu ơi...

2005-08-22T00:51:00.000-05:00

Một bài hát lâu lắm mới có dịp nghe lại. Nhớ hồi học cấp 2 hay 3 hay thấy Ngọc Tân hát bài này trên Ti vi, vừa hát vừa đệm piano. Thích Ngọc Tân cũng bắt đầu từ bài này. Nhớ có lần buổi đêm nằm nghe chương trình phát thanh Đọc truyện đêm khuya, đến cuối giờ có phát bài này, nghe thấy bùi ngùi lạ lùng. Sau đọc Kim Dung có đoạn Lệnh Hồ Xung và Nghi Lâm cùng ngồi ngắm sao rơi với điều ước thầm kín của Nghi Lâm, mình lại nhớ đến lời nhạc bài này.

Người yêu dấu ơi, người về với tôi
với bao thời gian, với bao kỷ niệm.
Ngồi ngắm sao rơi trời đêm.
Bầu trời loé sáng đêm đen.
Và từng tiếc mãi không quên...

Người yêu dấu ơi- Ngọc Tân (nhạc Nhật)

Chiều hoàng hôn rơi lá, bao lá cây thu vàng
Chờ mùa đông, từng cơn gió tuyết trắng lạnh về.
Ôi, tháng năm với những thời gian buồn
trôi đi mãi, và trên ghế đá kia phai màu,
người yêu dấu không thấy đâu.

Người yêu dấu ơi, người về với tôi
với bao thời gian, với bao kỷ niệm.
Ngồi ngắm sao rơi trời đêm.
Bầu trời loé sáng đêm đen.
Và từng tiếc mãi không quên
giấc mơ tình yêu vô tình
chợt tắt trong đêm đông về.

For Grass

2005-08-20T11:38:00.000-05:00

Tối qua xem phim Life of Brian. So funny, nhất là nửa đầu phim. Có bài hát theme cuối phim khi Brian bị đóng đinh (đúng ra là buộc) trên thánh giá, rồi cả đoàn tử tội ngất ngư, lúc lắc hát, nghe hơi bị vui.

Tặng em Grass nhân ngày sinh nhật của em- người khiến cho nước Pháp ít tiếng cười hơn còn Sài Gòn thì thêm ồn ào. :P

Always Look on the Bright Side of Life (from Monty Python)

words and music by Eric Idle (chính là anh chàng hát bài này trong phim)
Một version khác có xen một ít quảng cáo, hehe.

Some things in life are bad
They can really make you mad
Other things just make you swear and curse.
When you're chewing on life's gristle
Don't grumble, give a whistle
And this'll help things turn out for the best...

And...always look on the bright side of life...
Always look on the light side of life...

If life seems jolly rotten
There's something you've forgotten
And that's to laugh and smile and dance and sing.
When you're feeling in the dumps
Don't be silly chumps
Just purse your lips and whistle - that's the thing.

And...always look on the bright side of life...
Always look on the light side of life...

For life is quite absurd
And death's the final word
You must always face the curtain with a bow.
Forget about your sin - give the audience a grin
Enjoy it - it's your last chance anyhow.

So always look on the bright side of death
Just before you draw your terminal breath

Life's a piece of shit
When you look at it
Life's a laugh and death's a joke, it's true.
You'll see it's all a show
Keep 'em laughing as you go
Just remember that the last laugh is on you.

And always look on the bright side of life...
Always look on the right side of life...

(Come on guys, cheer up!)
Always look on the bright side of life...
Always look on the bright side of life...
(Worse things happen at sea, you know.)
Always look on the bright side of life...
(I mean - what have you got to lose?)
(You know, you come from nothing - you're going back to nothing.
What have you lost? Nothing!)

Always look on the right side of life...

No man's land

2005-08-19T19:33:00.000-05:00

...the sun came shining
and I was strolling
Through wheat fields waving
and dust clouds rolling
And a voice was sounding
As the fog was lifting
Saying this land was made for you and me

This land is your land
This land is my land...
(lyrics: This land is our land).

Một trong những phim hay nhất về đề tài chiến tranh. Phim hình như của Bosnia, lấy bối cảnh là cuộc chiến ở Bosnia giữa người Serb và người Hồi giáo, xảy ra dưới sự giám sát của Liên hợp quốc mà chủ yếu là người Pháp. Hai người lính Hồi giáo và một người lính Serb bị kẹt ở một vùng no man's land, nằm giữa chiến tuyến của hai bên. Họ làm thế nào để sống sót trong hoàn cảnh đó, khi mà một người bị đối phương đặt mìn ở dưới lưng? Một black comedy gần như hoàn hảo nhưng rất hiện thực, ẩn chứa sự dữ dội và tàn khốc của chiến tranh huynh đệ tương tàn. Chất humour thể hiện trong sự mỉa mai giễu cợt đối với thái độ lẩn tránh và hình thức của các viên chức UN người Pháp (trừ một viên Sergeant) cho đến sự khai thác đến mức đáng xấu hổ của giới truyền thông đối với thảm kịch ở xứ sở này. Một chi tiết giễu cợt người Phápvới giấc mộng siêu cường của họ là việc các binh sĩ Pháp đi đâu cũng hỏi "Vous parlez français?" để rồi đều nhận được câu trả lời là No và họ lại phải cố gắng giao thiệp bằng tiếng Anh với accent rất Pháp. Hay đoạn hai người lính Serb và Bosnia tranh luận về việc "who starts this fucking war" cũng rất thú vị.

Kết cục phim khá tragic, các binh sĩ UN và báo giới phủi tay đi về để chuẩn bị họp báo tuyên bố thành công trong sứ mệnh cứu người, để lại người lính nằm thẳng đơ chờ chết với quả mìn ở dưới thân thể mình.Và cho dù họ từng có lúc từ chối giết người kia khi có cơ hội, thì những người Serb và người Bosnia lại tiếp tục bắn giết nhau trên một mảnh đất của ai?. Một phim về chiến tranh vừa hiện thực, vừa sâu sắc với sự mỉa mai khá tinh tế mà không quá đà, thông minh và ý nhị kiểu châu Âu chứ không heavy-handed như nhiều phim chiến tranh của Holywood, rất đáng xem.

...We didn't start the fire
But when we are gone
Will it still burn on, and on, and on, and on... (Billy Joel)

Pink Top

2005-08-09T12:29:00.000-05:00

In New Windows 2 cafe

2005-08-08T23:02:00.000-05:00

In New Windows 2, June 2005

Thơ Olga Bergholtz

2005-08-02T22:21:00.000-05:00

Olga Becgon là nhà thơ rất được ưa chuộng ở Việt Nam. Bài thơ nổi tiếng nhất của bà được biết đến với cái tên "Tự khúc" hay "Không đề" chính là bài "Em nhớ lại chuyện ngày quá khứ,. Khúc hát ngây thơ một thời thiếu nữ.."

Hôm nay đọc trong tuyển tập Thơ trữ tình thế giới do Bằng Việt dịch thì bài này tên là "Gửi Borix Coócnilốp", và có hai phần mà bài thơ được nhiều người biết đến chỉ là phần 1. Borix Coócnilốp là nhà thơ và người yêu của Olga và đã hy sinh trong chiến tranh Phần Lan từ năm 1938 nhưng Olga không được biết (bài thơ này được làm năm 1939-40. Đấy là Bằng Việt chú thích thế.

Tôi post bài thơ này theo như nguyên văn trong sách.

Gửi Borix Coócnilốp

.... Và tất cả đổi thay rồi. Và em nay cũng khác
Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa theo.

B. Coócnilốp.

I

Em lại nhớ chuyện ngày quá khứ
Khúc hát ngây thơ một thời thiếu nữ
"Ngôi sao cháy bùng trên sông Nêva
Và tiếng chim kêu những buổi chiều tà..."

Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơn
Em mới hiểu, bây giờ anh có lý
Dù chuyện xong rồi,
Anh đã xa cách thế
"Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa theo... "

Lớp trẻ lớn lên, giờ lại tiếp theo ta
Lại nhắp lại vị ngọt ngào thuở trước
Vẫn sông Nêva, bóng chiều, sóng nước...
Những nghĩ cho cùng họ có lỗi đâu anh!

II

Vâng, em khác hẳn rồi, chẳng giống trước nữa đâu!
Cuộc đời ngắn cũng xem chừng sắp hết
Em đã già nhiều, nhưng anh đâu có biết
Hay anh cũng biết rồi? Có thể!....Nói đi anh!

Em xin lỗi làm chi, chẳng cần đâu anh nhỉ
Thề thốt chăng? Cũng vô ích thôi mà,
Nhưng ví thử em tin, anh còn quay trở lại
Thì một ngày nào, anh sẽ hiểu ra...

Và mọi tổn thương, chúng mình xoá hết
Chỉ ở bên nhau, sánh bước trọn đường
Chỉ cần được sống đôi, và chỉ khóc
Chỉ khóc thôi, đủ bù đắp tận cùng!...

1939-1940

Mãi mãi tuổi 20?

2005-07-28T11:01:00.000-05:00

Mấy tuần gần đây đọc báo là thấy người ta nhắc nhiều tới "Mãi mãi tuổi 20" rồi "thế hệ Thánh Gióng", vân vân và vân vân.... Như thể có một chiến dịch tuyên truyền rầm rộ, đặc biệt trên hai tờ VNN và Tuổi trẻ, với khá nhiều từ ngữ đao to búa lớn như "lý tưởng", "vận mệnh dân tộc", "trách nhiệm của tuổi trẻ"... Rồi người ta nói tới tài tiên tri của liệt sỹ Nguyễn Văn Thạc, tới cuốn nhật ký của liệt sỹ bác sỹ Đặng Thùy Trâm, tới sự dũng cảm và những lời quả quyết của "GS"- TS Đại học Harvard Vũ Minh Khương.

Tôi cũng đọc lướt qua những bức thư của anh Thạc và cuốn hồi ký của chị Trâm và thấy thực sự cảm động. Đó là những con người giản dị trong số hàng vạn người Việt Nam trẻ trung đã sống và chiến đấu và hy sinh vì những điều họ tin là đúng đắn. Bỏ qua những khía cạnh mà người ta nghi ngờ về động cơ về một sự lobby chính trị thì phải công nhận anh Khương là một người giỏi (du học sinh Việt Nam đầu tiên có bằng PhD Harvard sau năm 75?) , có ý chí và dường như cũng thực sự đặt niềm tin vào những gì mà anh nói.

Nhưng điều gây ra sự phản cảm là việc giới truyền thông, cụ thể là Vietnamnet của anh Nguyễn Anh Tuấn và báo Tuổi trẻ- cơ quan phát ngôn của Đoàn thanh niên TP HCM- dường như coi đây là một chiến dịch nhằm tác động mạnh mẽ tới giới trẻ Việt Nam, để giáo dục, tuyên truyền cho họ, để họ cảm thấy cuộc sống hàng ngày của họ hiện nay quả là "shitty" và cần phải noi những tấm gương như anh Thạc, chị Trâm, anh Khương... Người ta rất dễ gặp lại những câu giáo huấn kiểu kiểu như "Nền độc lập, tự do và hòa bình được đánh đổi bởi không biết bao nhiêu xương máu của các thế hệ cha anh đi trước. Vì vậy, thế hệ trẻ hôm nay phải biết quí trọng hơn cuộc sống mình đang có và hãy đóng góp phần mình để viết tiếp những dòng mới, những dòng tươi vui của lịch sử dân tộc.", chung chung, phiến diện và hơi trịnh thượng. Không chỉ ở trên các báo chí chính thống, mà ở khắp các diễn đàn người ta bàn tán xôn xao về lá thư anh Thạc, nhật ký chị Trâm, tâm huyết anh Khương. Tưởng như một thế hệ Thánh Gióng sau 3 năm ù lì chẳng nói được, cười được, giờ sắp nhổ giò đứng dậy, nhổ tre quét sạch giặc Ân. Thế mới biết sức mạnh của truyền thông, nó có thể tạo ra những ảo tưởng có sức lôi cuốn đến thế nào.
Còn mình thì giờ cũng sắp qua tuổi 20+ mất rồi. Thế nên thấy dị ứng với những màu mè mà người ta đang cố gắng bôi vẽ.

Photos uploaded

2005-07-26T23:17:00.000-05:00

Vietnam, summer 05 on Flickr

Tự tình khúc- TCS

2005-07-24T13:41:00.000-05:00

Tôi như trẻ nhỏ ngôi bên hiên nhà
chờ nghe thế kỷ tàn phai
Tôi như trẻ nhỏ tìm nơi nương tựa
mà sao vẫn cứ lạc loài.

Tôi như là người lạc trong đô thị
một hôm đi về biển khơi
Tôi như là người một hôm quay lại
vì nghe sa mạc nối dài

Đừng nghe tôi nói lời tăm tối
Đừng tin tôi nhé vì tiếng cười

Đôi khi một người dường như chờ đợi
thật ra đang ngồi thảnh thơi
Tôi như là người ngồi trong đêm dài
nhìn tôi đang quá ngậm ngùi

Một hôm buồn ra ngắm dòng sông
Một hôm buồn lên núi nằm xuống

Tôi đi tìm ngày tìm đêm lâu dài
một hôm thấy được đời tôi
Tôi yêu mọi người cỏ cây muôn loài
làm sao yêu hết cuộc đời

Tôi như đường về mở ra đô thị
chờ chân thiên hạ về vui
Tôi như nụ cười nở trên môi người
phòng khi nhân loại biếng lười

Tìm tôi đi nhé đừng bối rối
Đừng mang gươm giáo vào với đời

Tôi như ngọn đèn từng đêm vơi cạn
lửa lên thắp một niềm riêng
Tôi như nụ hồng nhiều khi ưu phiền
chờ tôi rã cánh một lần.

Nghe

Quando, Quando, Quando

2005-07-23T01:54:00.000-05:00

Tell me when will you be mine
Tell me quando quando quando
We can share a love devine
Please don't make me wait again

When will you say yes to me
Tell me quando quando quando
You mean happiness to me
Oh my lover tell me when

Every moments a day
Every day seems a lifetime
Let me show you the way
To a joy beyond compare

I can't wait a moment more
Tell me quando quando quando
Say its' me that you adore
And then darling tell me when

Every moments a day
Every day seems a lifetime
Let me show you the way
To a joy beyond compare

I can't wait a moment more
Tell me quando quando quando
Say it's me that you adore
And then darling tell me when

Oh, my darlin´, tell me when
Mmm, my darlin´, tell me when

Này Em Có Nhớ

2005-07-16T01:40:00.000-05:00

Chúa đã bỏ loài người
Phật đã bỏ loài người
Này em xin cứ phụ người.

Này em xin cứ phụ tôi,
Đời sống quanh đây có vạn lời mời,
Đời sống quanh đây tiếng người mừng gọi em vào.
Đời đã quen với những kiếp xa nhau.

Chúa đã bỏ loài người
Phật đã bỏ loài người
Này em xin cứu một người.

Này em hãy đến tìm tôi
Vì những con sông đã cạn nguồn rồi,
Vì gió đêm nay hát lời tù tội quanh đời
Về cùng tôi đứng bên âu lo này.

Chúa đã bỏ loài người
Phật đã bỏ loài người,
Này em có nhớ cuộc đời.
Này em có biết loài người.
Này em có nhớ gì tôi.

2046

2005-07-07T21:28:00.000-05:00

(Bài của Cỏ)

Nhiều đoạn phim giống như những bức ảnh ghép lại, màu sắc rực rỡ và u ám. Giống như ký ức, có thể chả vui nhưng thường đã thành ký ức thì phải đẹp.

Buồn ngủ mà không ngủ được, lôi phim ra xem. Lấy đại 1 trong số rất nhiều DVD chưa xem cho vào máy. 2046. Có một lần ngồi hàng cà phê cách đây không lâu, cũng nhạc violin như thế này, hình như chính là bài này, em bảo "nhạc này chả có gì sâu sắc, cứ nông nông da diết, mà nghe có khi khóc lúc nào không biết". Chị bảo "ừ cũng tuỳ tâm cảnh". Tâm cảnh hôm nay là gì uể oải lười biếng. Lòng vẫn như xưa yên ổn quá. Nao nao vì yên ổn quá. Tiếng violin lại nông nông da diết mỗi khi anh Lương Triều Vĩ ở năm 2046. Những ai lấy tàu đến năm 2046 là để giữ lại những khoảnh khắc đã và sắp mất, vì tại năm 2046, mọi điều sẽ chẳng bao giờ thay đổi. Điều đó có đúng không? Không ai biết, vì từ năm 2046 chỉ có một người trở về.

Trở về vì lại có những điều cần nhớ và quên ở năm 2046. Và để mơ tiếp năm 2047. Phim phức tạp, lẫn lộn quá khứ tương lai, quá nhiều điều muốn nói nên khó nói hết được tất cả. Nhưng có thể vì một cuộc đời người cũng lằng nhằng, phức tạp, lẫn lộn quá khứ tương lai, rất nhiều điều muốn nói, rất nhiều điều muốn chọn lại và không thể chọn lại, khao khát ra đi nhưng mỗi cuộc ra đi là mỗi sự chối bỏ.

Nhiều đoạn phim giống như những bức ảnh ghép lại, màu sắc rực rỡ và u ám. Giống như ký ức, có thể chả vui nhưng thường đã thành ký ức thì phải đẹp. "Love is a matter of timing. No interest to meet the right person too soon or too late." Nhưng làm thế nào để biết được đâu là "right person"? Người từ 2046 quay trở về. Cả 2047 cũng đã kết thúc không trả lời được câu hỏi đó. Mỗi thời điểm người ta chỉ có một lựa chọn. Và người ta không thể biết lựa chọn đó tốt hơn hay xấu hơn các lựa chọn khác vì người ta không thể sống lại để chọn lại.

Cuộc đời, như vậy, chỉ là một bản nháp không bao giờ biết đến bản thật.

dantri.com

Ngày mai

2005-07-04T19:06:00.000-05:00

Ngày mai anh sẽ khác,
dù cây cỏ vẫn mềm
Ngày mai anh sẽ hát,
bài hát là xa em
Anh tựa vào bóng đêm
Chạm nỗi buồn mặt đất
Sương như dòng nước mắt
Xác cỏ mềm không trôi.

Ngày mai anh về thôi
Gửi lời hứa hiên nhà
Ngày mai anh sẽ hát,
bài hát là xa em!

(Nhạc Phú Quang)

Blowin’ in the wind

2005-07-04T06:27:00.000-05:00

Có bao nhiêu câu hỏi mà bạn muốn hỏi? Có bao nhiêu câu trả lời có thể có? Đôi khi bạn nghĩ là bạn đã có câu trả lời mà thực ra là không có. Và đôi khi bạn đã có câu trả lời mà không nhận ra là mình có.
"The answer, my friend, is blowin’ in the wind", giống như những chiếc túi nilon phất phơ trong gió trong American Beauty.

"How many roads must a man walk down Before you call him a man? " Nào cứ phải đi nhiều đường đất mới có được câu trả lời nhỉ. Nhưng có thể bạn sẽ có câu trả lời nếu bạn đi khi cảm thấy thôi thúc phải đi, bạn dừng lại khi cảm thấy cần phải dừng. Như anh chàng Forrest Gump chạy khi cảm thấy sự thôi thúc phải chạy và rồi đột nhiên dừng lại. Ừ, nhưng có những lúc bạn cần phải chạy ngay cả khi không có sự thôi thúc bởi một lẽ đơn giản là có thể một ngày kia bạn sẽ không còn có thể chạy được nữa.

How many roads must a man walk down
Before you call him a man?
Yes, ‘n’ how many seas must a white dove sail
Before she sleeps in the sand?
Yes, ‘n’ how many times must the cannon balls fly
Before they’re forever banned?
The answer, my friend, is blowin’ in the wind,
The answer is blowin’ in the wind.

How many times must a man look up
Before he can see the sky?
Yes, ‘n’ how many ears must one man have
Before he can hear people cry?
Yes, ‘n’ how many deaths will it take till he knows
That too many people have died?
The answer, my friend, is blowin’ in the wind,
The answer is blowin’ in the wind.

How many years can a mountain exist
Before it’s washed to the sea?
Yes, ‘n’ how many years can some people exist
Before they’re allowed to be free?
Yes, ‘n’ how many times can a man turn his head,
Pretending he just doesn’t see?
The answer, my friend, is blowin’ in the wind,
The answer is blowin’ in the wind.

Khúc Mưa- Phú Quang

2005-06-30T02:15:00.000-05:00

Tháng sáu, mưa, mưa.
Giá trời đừng mưa, và anh đừng nhớ.
Trời không mưa và anh không nhớ, anh còn biết làm gì.
Em như hạt mưa trên phố xưa,
Nuôi kỷ niệm bám hoài trí nhớ.
Kỷ niệm như rêu, anh níu vào chợt ngã.
Tình xưa giờ quá xa.
Hoa cúc vườn nhà ai thả từng chùm,
Cho anh thương áo em vàng.
Tháng sáu trời buồn,
Tháng sáu riêng anh, bầy chim sẻ hiên nhà bay mất
Như em như em...

Last Christmas...

2005-06-27T05:01:00.000-05:00

Nhờ đồng chí Chitto mà mình có tấm hình này, chụp ở café Ảnh dịp Noel năm trước.

Pic in a summer noon

2005-06-26T01:53:00.000-05:00

Pic in a summer noon

If I fell- The Beatles

2005-06-25T08:10:00.000-05:00

A nice song

If I fell in love with you
could you promise to be true
And help me understand.
'Cause I've been in love before
And I've found that love is more
That just holding hands.

If I gave my heart to you
I must be sure from the very start
that you would love me more than her.

If I trust in you, oh please
don't run and hide,
if I love you too, oh please
don't hurt my pride like her.

'Cause I couldn't stand the pain.
And I would be sad
If our new love was in vain.

So I hope you see that I
would love to love you.
And that she will cry
when she learns we are two.

'Cause I couldn't stand the pain.
And I would be sad
If our new love was in vain.

So I hope you see that I
would love to love you.
And that she will cry
when she learns we are two.
If I fell in love with you.

2005-06-24T04:00:00.000-05:00

Ho Tay

2005-06-24T03:57:00.001-05:00

Ha Long Bay

2005-06-24T03:57:00.000-05:00

Bai Chay

Tuần Châu

2005-06-24T03:56:00.000-05:00

Tuần Châu

Don't Expect Me To Be Your Friend- Lobo

2005-06-21T02:59:00.000-05:00

Trưa nay nghe Lobo ở cafe New Windows 2.

I stopped sending flowers to your apartment
You said you aren't home much anymore
I stopped dropping by without an appointment
Cause I'd hear laughter coming through your door

Sometimes late at night you'll still call me
Just before you close your eyes to sleep
You make me vow to try and stop by sometime
Baby that's a promise I can't keep

I love you too much to ever start liking you
So let's just let the story kinda end
I love you too much to ever start liking you
So don't expect me to be your friend

I don't walk down through the village or other places
That we used to go to all the time
I'm trying to erase you from my memory
'Cause thinking of you jumbles up my mind

You always act so happy when I see you
You smile that way you take my hand and then
Introduce me to your latest lover
That's when I feel the walls start crashing in

I love you too much to ever start liking you
So let's just let the story kinda end
I love you too much to ever start liking you
So don't expect me to be your friend

Baby, can I hold you- Tracy Chapman

2005-06-17T20:21:00.000-05:00

Sáng thứ 7, nghe Tracy Chapman. Những giai điệu buồn bã của một cô gái da đen sinh sống trong một khu ổ chuột tối tăm, nghèo khổ với rất ít hy vọng cho tương lai.

Sorry
Is all that you can’t say
Years gone by and still
Words don’t come easily
Like sorry like sorry

Forgive me
Is all that you can’t say
Years gone by and still
Words don’t come easily
Like forgive me forgive me

But you can say baby
Baby can I hold you tonight
Maybe if I told you the right words
At the right time you’d be mine

I love you
Is all that you can’t say
Years gone by and still
Words don’t come easily
Like I love you I love you

Z cafe

2005-06-15T21:34:00.000-05:00

Tối qua ra Z cafe nghe đêm nhạc Đoàn Chuẩn, tưởng niệm sinh nhật của ông. Lâu lắm rồi mình mới vào lại Z cafe, chắc phải 6-7 năm vì mình nhớ có đến đó vài lần hồi mới tốt nghiệp ĐH, khi mà Hà Nội còn tương đối ít những chỗ được coi là stylish (có một chỗ gì ở tầng 2 chợ Mơ hồi đó thỉnh thoảng cũng lên). Nhưng nói chung ở Hà Nội tới giờ vẫn khá ít các quán có phong cách thật sự, vẫn có một cái gì đó thiếu tính chuyên nghiệp.
Đêm nhạc hôm qua thì cũng bình thường, không có ấn tượng lắm, khách không đông lắm còn các ca sĩ chủ yếu là ít tên tuổi, mình nhận ra có một người là cô ca sĩ có khuôn mặt phúc hậu và nữ tính Diệu Linh ngày xưa cũng khá hay hát trên Ti vi- cô này cũng là người hát hay nhất trong đêm nhạc. Đoàn Chuẩn là nhạc sĩ viết về mùa thu, cũng may hôm qua trời cũng mát mẻ và còn có nhiều mưa nên cũng có cảm giác của mùa thu. Hồi chiều lúc ngôi ở Phố Cổ nhìn xuống Hồ Gươm đã thấy mưa lất phất rồi.

11h đi về, trời mưa khá to nhưng cũng tốt vì trời sẽ mát mẻ hơn chứ không oi bức như hôm trước khi nhiệt độ lên tới 38 độ C. Chợt nhớ có bài hát tên là Tháng sáu trời mưa, hình như của Ngô Thuỵ Miên phổ thơ Nguyên Sa, nghe cũng hơi não nề. "Tháng sáu trời mưa trời mưa không ngớt. Trời không mưa anh cũng lạy trời mưa. Anh lạy trời mưa phong tỏa đường về. Và đêm ơi xin cứ dài vô tận ..."

Lòng ta là những hàng thành quách cũ

2005-06-08T12:18:00.000-05:00

Vũ Đình Liên

Dậy đi thôi con thuyền nằm dưới bến ,
Vì đêm nay ta lại căng buồm đi
Mái chèo mơ để bâng khuâng trôi đến
Một phương trời mây lọc bóng trăng khuya

Gió không thổi, nước sông trôi giá lạnh
Thuyền đi trong bóng tối lũy thành xưa
Trên chòi cao, từ ngàn năm sực tỉnh
Trong trăng khuya bỗng vẳng tiếng loa mơ

Từ ngàn năm cả hồn xưa sực tỉnh
Tiếng loa vang giây lát động trăng khuya
Nhưng giây lát lại rơi im hiu quạnh
Cả hồn xưa im lặng trong trăng khuya

Trôi đi thuyền! cứ trôi đi xa nữa
Vỗ trăng khuya bơi mãi ! cánh chèo mơ
Lòng ta là những hàng thành quách cũ
Từ ngàn năm bỗng vẳng tiếng loa xưa

Chả biết nói gì :(

2005-05-30T06:05:00.000-05:00

Thế là sau sự kiện một phụ nữ Việt Nam lấy chồng Đài Loan bị bắt buộc hành dâm tập thể và đánh đập tới gần chết cách đây mấy tháng, giờ lại đến vụ hơn 20 lao động nữ Việt Nam sang Đài Loan làm việc bị bọn chủ Đài cưỡng hiếp. Các cô gái Việt Nam bị chào mời trong các "bể cá" ở Singapore, sắp hàng để các gã nông phu xứ Đài sờ nắn kiểm tra hàng ở Sài Gòn, làm vợ tập thể cho cả gia tộc ở Trung Quốc...

Đáng buồn và nhục làm sao. :( Tính mạng và nhân phẩm của người Việt sao mà rẻ rúng đến thế. Biết là nói ra cũng chẳng giúp được gì nhưng mà mình cũng cảm thấy một cảm giác xấu hổ xen với bế tắc khi đọc những dòng tin tương tự như thế trên báo chí. Hôm nọ mình paste cái link về vụ này cho một ông bạn khi đang chat thì nhận ngay được câu trả lời "tưởng cái gì chứ hãm hiếp mà mày cũng paste cho tao". Và để đáp lại, ông bạn gửi mình cái link về vụ một cán bộ nhà nước bị tình nhân là Oshin tạt axit. Trong mắt ông bạn có lẽ hai vụ này cũng như nhau cả thôi, đều là cướp- giết- hiếp, tình- tù -tội như rất nhiều các bài báo lá cải khác. Cảm thấy buồn nhưng nghĩ lại thì bản thân mình giờ đây khi bắt gặp các tin tức tương tự như thế cũng thường không muốn đọc. Nỗi xấu hổ và sự bất lực ngẫm ra cũng khá gần với sự vô cảm.

Biết bao giờ người Việt mới ngẩng đầu lên được thoát khỏi niềm vinh quang giả tạo đang sống chung một cách rất phè phỡn với những nỗi nhục rất thật này.

Thôi, đi uống bia vậy. Cuộc sống vẫn phải tiếp diễn và ta vẫn phải enjoy nó thôi. Cho tới khi nào mà mình vẫn còn có thể enjoy được nó.

Hãy Yêu Như Chưa Yêu Lần Nào

2005-05-29T01:15:00.000-05:00

Nhạc: Lê Hựu Hà
Khánh Hà

Hỡi anh yêu xin anh đừng buồn
Có đôi khi em hay giận hờn
Để cho anh quên đi ngày dài
Với bao đêm suy tư miệt mài.

Mắt môi đây xin anh đừng chờ
Chiếc hôn kia mong anh từng giờ
Ngón tay kia xin chớ hững hờ
Dắt em đi về trong đợi chờ.

đ.k.:

Biết bao ngày đã qua,
Biết bao chiều xót xa.
Ngồi đếm những giọt nắng,
Rơi rụng trước mái hiên nhà.
Người sao chưa đến với ta,
Tình sao chưa thấy ghé qua.
Dù con tim vẫn thiết tha,
Mộng xưa cũng vơi theo tháng ngày.

Hãy cho em môi hôn nồng nàn
Lỡ mai sau duyên ta muộn màng
Sẽ không ai cho ta vội vàng
Mới yêu đây nay sao phũ phàng

Hãy yêu như chưa yêu lần nào
Hãy cho nhau môi hôn ngọt ngào
Hãy đưa em về nơi cuối trời
Giấc mơ yêu cùng anh trọn đời.

Tóc mây

2005-05-26T01:13:00.000-05:00

Phạm Thế Mỹ

Theo gió heo may đến đêm gọi tình
Một trời áo tím trong mắt trên môi
Như chiếc nôi êm ru cơn mộng lành
Gọi vầng trăng cũ sáng cho hồn vui

Như cánh hoa đêm đong đưa nụ tình
Gọi mời cơn gió hôn lá trên cao
Như cánh chim đêm bơ vơ một mình
Trời bao nhiêu gió tóc bao nhiêu buồn

Mùa hè vui đôi chân chấp cánh
Tóc mây hồng cho mắt long lanh
Trời mùa đông môi em thắp nắng
Tóc mây dài, chân vui đường vắng

Rồi mùa xuân cây thay áo mới
Tóc mây vàng cho nắng thêm tươi
Rồi mùa thu xôn xao lá úa
Tóc mây buồn phủ kín tim tôi

Ôi tóc mây bay ru lên điệu buồn
Sợi tình theo gió vỗ cánh bay xa
Ôi tóc mây thơm men say lạ thường
Tình ta xanh lá tóc mây không vàng.

2005-05-25T22:23:00.000-05:00

Thap Rua 2

2005-05-25T22:21:00.000-05:00

Thap Rua

Đường Thanh Niên

2005-05-25T22:16:00.000-05:00

Linh tinh

2005-05-25T21:24:00.000-05:00

Trưa hôm qua tự nhiên trời đổ mưa sầm sập, lúc đó mình đang ngồi trong cafe Đắng ở Thái Hà với hai người bạn học cùng Đại học (quán này có điều hoà và wireless Internet nhưng mình không nhìn thấy khách hàng nào mang laptop cả!). Sau cơn mưa đường phố mát mẻ và trong lành hẳn. Lượn một vòng ra Hồ Tây và Hồ Gươm. Gửi xe ở bưu điện Bờ Hồ (1000 VND) rồi đi bộ một vòng quanh Hồ Gươm như thể một chú Tây balô. Sau đó ra Nguyễn Xí mua sách. Mình mua mấy quyển: 1 quyển của Nguyễn Thế Hoàng Linh, 1 quyển của Naipaul do chú Janus bên Thăng Long dịch, thêm The Prince, Chuyện của Pi và Thiếu nữ đánh cờ vây (chẳng biết sẽ đọc được mấy quyển hay chỉ là mua theo một thói quen và rồi sẽ để đấy).

Ngày hôm qua thế là mình đã đi ba cữ cà phê và một cữ trà tuần tự theo các buổi: sáng, trưa, chiều, tối trừ lúc về nhà ăn cơm tối thôi. Hôm nay tự nhiên lại chẳng muốn đi đâu mặc dù kể ra cũng có vài việc cần phải đi làm cho nó xong. Chỉ mấy hôm đi chơi mà da mình cũng sạm hẳn lại rồi. Thôi có lẽ sáng nay ở nhà vậy. Tự nhiên cũng hơi có cảm giác empty inside. Gặp lại bạn cũ cũng vui nhưng cũng hơi thoáng buồn vì mỗi người giờ đi theo một con đường khác nhau, có những lo toan suy tính riêng rồi, không còn trong trẻo và carefree như những ngày xưa nữa. Giờ các bạn đã hay sắp có vợ/chồng/con với những mối lo toan rất thường nhật trong khi mình vẫn lẽo đẽo một mình trên một con đường khác và chưa có định hướng cụ thể. Thôi về đi, đường trần đâu có gì. Tóc xanh mấy mùa. Tự nhiên lại muốn nghe nhạc Trịnh, mà ừ nhỉ, cũng lâu rồi mình chưa nghe nhạc Trịnh ở Việt Nam.
...Có nhiều khi, từ vườn khuya bước về. Bàn chân ai rất nhẹ. Tựa hồn những năm xưa.

Một góc phố Hà Nội

2005-05-25T19:32:00.000-05:00

Một góc phố Sài Gòn

2005-05-25T19:21:00.000-05:00

Chim Sáo

2005-05-25T11:59:00.000-05:00

2005-05-24T12:36:00.000-05:00

Bằng lăng.

Milk chocolate

2005-05-24T11:37:00.000-05:00

Milk chocolate
Chú thích: Vừa ngọt vừa béo!

Café Nguyễn Du

2005-05-24T01:51:00.000-05:00

Café Nguyễn Du

Hồ Giảng Võ

2005-05-24T01:45:00.000-05:00

Hồ Giảng Võ

Hồ Thuyền Quang

2005-05-24T01:44:00.000-05:00

Hồ Gươm

2005-05-24T01:40:00.000-05:00

Hồ Gươm

Trưa nay qua đường phố quen

2005-05-23T23:41:00.000-05:00

Gặp những tiếng ve đầu tiên
Chợt nghe tâm hồn xao xuyến
Điệp khúc tiếng ve triền miên
Tiếng ve đu cành sấu
Tiếng ve náu cành me
Tiếng ve vẫy tuổi thơ
Tiếng ve chào mùa hè
Và gọi cơn gió mát
Những đêm đầy trăng thanh
Tiếng ve như lời hát
đan giữa vòm cây xanh

Hà Nội sáng nay thời tiết rất dễ chịu, mát mẻ, nắng nhẹ, cây xanh ngắt. Buổi sáng 5h mình dậy (chẳng hiểu sao từ ngày về Việt Nam toàn dậy sớm 5-6h sáng), 8h đi ăn sáng sau đó uống cà phê. Tiếp đó là một vòng quanh Hà Nội. Đường phố Hà Nội lúc 9-10h rất đẹp, người không đông lắm, hai bên đường có rất nhiều phượng đỏ và bằng lăng tím. Chẳng hiểu sao hồi ở Việt Nam mình không để ý là đường phố có nhiều bằng lăng tím, hay là mới trồng nhỉ, mình nhớ ngày xưa là nhiều cây xà cừ, cứ đến mùa rét là công ty môi trường lại phải cho người đến chặt bớt cành lá đi. Chỉ tiếc là không thấy phố nào chỉ toàn bằng lăng hay toàn phượng, hoặc là xen kẽ giữa màu tím bằng lăng và màu đỏ của phượng. Mà lâu lắm mình mới nhìn thấy phượng đỏ, hôm trước cũng thấy lác đác trong Sài Gòn nhưng không nhiều như ở Hà Nội.

Làm một vòng quanh các hồ Giảng Võ, Ngọc Khánh, Thuyền Quang, Hồ Gươm. Hà Nội đẹp nhất vẫn là ở các hồ, có cái gì đó phảng phất thanh bình, nhàn tản mà lắng đọng ở đó. Ngồi bên bờ hồ thì cũng rất đa dạng từ các ông già ngồi nói chuyện phiếm, các cặp nam nữ sinh viên ôm nhau trên xe máy cho tới những người bán hàng rong, quà vặt. Đường phố Hà Nội vẫn nhiều người bán hàng rong, cũng như trong Sài Gòn có nhiều người bán vé số dạo. Nhưng nhìn dáng những người dân lao động ở Hà Nội oằn mình với những gánh hàng trên vai, đi lại dọc các con phố Tây hay ven bờ hồ vẫn thấy có vẻ gì đó thong thả chứ không có cảm giác vất vả, khô kiệt như ở Sài Gòn.

Buổi trưa, phóng xe về nhà để ăn trưa, dọc theo những con phố Bưởi, Thủ Lệ, Kim Mã lần đầu nghe thấy tiếng ve xôn xao trên những tán cây rậm rạp xanh mướt. Và tự nhiên nhớ tới một bài hát lâu lắm chưa nghe.
"Chợt nghe tâm hồn xao xuyến. Điệp khúc tiếng ve triền miên "
Sao mình lại hay nhớ thành Điệp khúc tiếng ve bình yên nhỉ?

Thôi, mẹ gọi rồi, xuống ăn cơm thôi.

Early morning

2005-05-16T10:22:00.000-05:00

Sáng nay dậy sớm kỷ lục: 6h sáng. Unbelievable!. Bình thường mình ít khi thấy mặt trời trước 9h.
Chẳng có lý do gì mà sáng nay dậy sớm thế. Chiều qua đi dự Graduation cuả một người bạn tốt nghiệp MBA sau đó ăn tối ở nhà một người bạn khác. Uống vài ly rượu Hennessy, nên lúc về nhà là khá buồn ngủ, leo lên giường chừng 1h sáng và đến 6h sáng là thức dậy và rất tỉnh, chứng tỏ rượu tốt.

Thời tiết mấy hôm nay đang ấm lên sau một tuần mưa gió lạnh giá buồn tẻ làm mình cứ ngây ngây muốn ốm lên ốm xuống mấy lần (mà lạ thế, mùa đông lạnh buốt, sởn gai ốc thì không ốm mà đến mùa xuân dở đực, dở cái thì lại rất nhiều lần ngây ngô ốm). Ngày mai là lên đường về nước, nghe nói Hà Nội giờ nóng lắm, ngại thế không biết. Đang nghĩ xem ở Hà Nội có chỗ nào mát mẻ có điều hoà mà ban ngày mình có thể lên đó cả ngày không mà vẫn chưa nghĩ ra, hic.

Từ sáng đến giờ vừa làm một chút công việc tedious đang làm dở vừa chat với vài người bạn. Chiều sẽ đến trường dọn dẹp sách vở một chút rồi đến nhà một cậu bạn giúp chuyển đồ. Hôm qua có người hỏi mình tâm trạng sắp về VN thế nào, mình chẳng biết trả lời ra sao. Thấy cũng chẳng hào hứng lắm mặc dù rõ là cũng chẳng lưu luyến gì ở đây. Trái ngược với trong năm học khi đang phải căng thẳng chuyện học hành, thi cử thì chuyến về VN lúc ấy với mình chẳng khác gì hành hương tới thánh địa Mecca cả, rất chi là excited với nó. Thế hoá ra bản chất của mình chẳng qua chỉ là lười nhác, muốn trốn vào ý nghĩ và tưởng tượng về một nơi nhàn nhã để hưởng lạc thôi chứ cũng chẳng phải là nhớ nhà, yêu quê hương gì cả.