Nowhere Land

Wednesday, February 09, 2005

Thơ Nga


Trong các nhà thơ Nga mà tôi từng đọc (tương đối ít vì thực ra tôi ít khi đọc thơ), tôi thích Esenin, Ônga Bécgôn, và Raxun Gamzatov).

Tôi không thích Pushkin lắm mặc dù ông được mệnh danh là "mặt trời của thi ca Nga". Có thể vì ông là một người lý tưởng hoá và quá say đắm so với tôi nên tôi- một kẻ thiếu niềm tin và hay lưỡng lự - không thực sự cảm thấy gần gũi chăng?. Pushkin là một người tin tưởng một cách nhiệt thành vào Tự do, vào Tình yêu, vào Danh dự và sẵn sàng đánh đổi tất cả cho những gì mình tin tưởng. Cho tới tận cái chết của ông cũng đầy chất thơ, của một chàng Don Kihote chiến đấu trong nỗi cô đơn và vô vọng. Pushkin và Byron, hai nhà thơ lý tưởng ca ngợi bằng một niềm tin tuyệt đối của tôn giáo vào Tình yêu, vào Tự do. Và cả hai đều ngã xuống vì những gì mình tin tưởng đó, một người vì tự do và người kia vì tình yêu. Vì thế có lẽ họ sẽ mãi là những nhà thơ vĩ đại nhất chính vì họ đã lấy máu của mình để viết lên điều mình tin tưởng và ngưỡng mộ. Họ như những cánh chim báo bão, với tư tưởng đi trước thời đại có lẽ là cả một thế kỷ.

Nhưng cũng có thể là vì tôi không thích thơ dịch của Thuý Toàn mà thơ Pushkin thì hình như đều do Thúy Toàn dịch. Tôi có cảm giác Thúy Toàn hơi Việt Nam quá, và ông hay đem chất Việt Nam của mình lồng vào trong những bài thơ của Pushkin. Tôi thích các dịch giả Bằng Việt, Thái Bá Tân hay Hồng Thanh Quang dịch thơ Nga hơn. Dù sao đi nữa thì đọc thơ dịch cũng là đọc một phần tâm hồn của người dịch chứ không chỉ là tâm hồn của nhà thơ.

Quay trở lại những nhà thơ mà tôi nói là thích trên, cũng khó nói là tại sao tôi lại thích thơ của họ. Ở Ônga Bécgôn có lẽ là sự nhạy cảm và tâm hồn rất phụ nữ nhưng cũng rất mực chân thành của bà (Xuân Quỳnh chẳng hạn, cũng phụ nữ nhưng tôi cảm giác có phần nào đó hơi "điệu" trong những tâm sự phụ nữ của chị). Ở Raxun Gamzatov có lẽ là tình yêu thiên nhiên và tâm hồn mộc mạc, bình dĩ, những câu thơ giàu hình ảnh, có tính trực giác cao nhưng có lúc lại thâm thuý, triết lý kiểu phương Đông. Còn ở Esenin, có thể là một tâm hồn Nga thuần chất nhất, là tấm u hoài của một kẻ sống thời loạn lạc, nơi mọi giá trị đều đảo lộn, nghiêng ngửa. Esenin là những gì còn sót lại của một thế kỷ 19 bình yên, cố gắng sống và thích nghi (và không thành công) với thế kỷ 20 nhiều âu lo và trắc ẩn, là gạch nối giữa một nước Nga cũ-nông nô-Chính thống giáo và một nước Nga mới- nông trang tập thể- Stalinist.

Dưới đây là một bài thơ của Raxul Gamzatov

Không đề -Raxul Gamzatov

Nếu em muốn anh thắp sao em ngắm
Anh sẽ xua cơn gió lạnh ngoài đồng
Sẽ đốt lửa chờ em về sưởi ấm
Che bốn bề em đỡ rét mùa đông
Và hai ta ngồi trong đêm thanh vắng
Xích lại gần nhau, không lý sự, hiền lành
Cái buồn khổ trên vai em mang nặng
Anh sẵn sàng cho hết cả sang anh

Anh sẽ cúi bên giường em lặng lẽ
Và để em không thức giấc, che đèn
Anh sẽ hát những lời ru của mẹ
Ngăn mọi điều bất hạnh đến với em

Và lúc ấy em sẽ tin trên trái đất
Toàn người tốt, không có buồn, nước mắt.


(Thái Bá Tân dịch)


8 Comments:

  • Thế còn thơ của Esenin, bác post mấy bài thơ của Esenin mà bác thích đi ạ.

    By Blogger Tarzan, at 2/10/2005 8:03 AM  

  • Thư gửi mẹ
    Sergey Exenhin

    Mẹ có còn đó chăng thưa mẹ
    Con vẫn còn đây xin chào mẹ của con
    Ánh sáng diệu kì vào lúc hoàng hôn
    Xin cứ toả trên mái nhà của mẹ

    Người ta viết cho con rằng mẹ
    Phiền muộn lo âu quá đỗi về con
    Rằng mẹ hay dạo bước ra đường
    Khoác tấm áo choàng xưa cũ nát

    Trong bóng tối của chiều hôm xanh ngắt
    Mẹ mãi hình dung chỉ một cảnh hãi hùng
    Có kẻ nào đã đâm trúng tim con
    Trong quán rượu ồn ào loạn đả

    Mẹ thân yêu xin mẹ cứ yên lòng
    Đó chỉ là cơn nặng nề mộng mị
    Con có đâu be bét rượu chè
    Đến nỗi chết mà ko nhìn thấy mẹ

    Con vẫn như xưa đằm thắm dịu dàng
    Vẫn như xưa chỉ một niềm mong ước
    Sớm thoát khỏi nỗi buồn đau trĩu nặng
    Để trở về với mái nhà xưa

    Con sẽ về vào độ xuân sang
    Mảnh vườn ta trắng cây cành nảy lộc
    Chỉ có điều mẹ nhé mỗi hoàng hôn
    Đừng đánh thức con như tám năm về trước

    Đừng đánh thức những ước mơ đã mất
    Đừng gợi lên những mộng đẹp ko thành
    Đời con đã thấm nỗi nhọc nhằn
    Đã sớm chịu bao điều mất mát

    Cũng đừng dậy con nguyện cầu vô ích
    Với cái cũ xưa ko nhắc lại làm chi
    Chỉ mẹ là niềm tin , là ánh sáng diệu kì
    Chỉ mình mẹ giúp đời con vững bước

    Mẹ thân yêu hãy yên lòng mẹ nhé
    Đừng muộn phiền quá đỗi về con
    Mẹ đừng luôn dạo bước ra đường
    Khoác tấm áo choàng xưa cũ nát

    By Blogger Linh, at 2/10/2005 9:32 AM  

  • Nước Nga
    Sergei Exenin


    Ôi nước Nga thân thiết của tôi ơi
    Nhà gỗ thông xanh khoác áo choàng tượng chúa...
    Một màu xanh mát ngắm nhìn thuê thoả
    Một màu xanh tít tắp tận chân mây

    Như một kẻ hành hương từ xa đến
    Tôi ngắm nhìn mãi đồng ruộng của Người
    Bên lối vào le te bên thôn xóm
    Những cây phong gầy guộc lá reo vui

    Ngày lễ thánh nhà thờ trên mỗi nẻo
    Hương mật ong, táo chín toả ngất ngây
    Sau điệu nhảy cầm tay trên cỏ thảo
    Là rộn ràng đến điệu vũ xuân tươi

    Theo lối mòn nát nhàu tôi tất cả
    Ra bao la đồng ruộng trải ngát xanh
    Tiếng cười vang của các cô thôn nữ
    Đến gặp tôi như những tiếng khuyên vàng


    Ôi nếu như thiên thần nên tiếng gọi
    Bỏ nước Nga lên sống ở thiên đường !
    Tôi sẽ đáp:" Thiên đường xin để đấy
    Cho tôi xin ở cùng Tổ quốc yêu thương".
    (Thuý Toàn dịch)

    By Blogger Linh, at 2/10/2005 9:36 AM  

  • Cám ơn bác nhé, bây giờ em mới được đọc thơ Esenin. Cả hai bài đều cảm động.

    Cái tên Raxun làm em nhớ anh em Răng sún gặm da cọp và Tequila nữa.

    Cũng trùng hợp là hồi trước Tết em cũng định post mấy bài về nước Nga, nhưng dời lại sau để post về Tết. Hôm nay vào đây lại được gặp Nga rồi.

    By Blogger Tarzan, at 2/10/2005 12:32 PM  

  • Tớ thích bài này của Pushkin. Nhớ có lần đi coach đây đó ở bên này vào buổi đêm, ngồi bên cạnh một anh chàng da đen xa lạ, tai cắm headphone nghe nhạc Blues, thứ âm nhạc cũng của người da đen, vừa day dứt vừa xa xăm, mắt nhìn ra con đường xa lộ mờ tỏ trong ánh trăng đêm, tự nhiên cũng có cảm giác buồn buồn và cô đơn như vậy.

    Và những lúc ấy không khỏi mơ mộng có một nàng Nina chờ đợi trong một căn phòng ấm áp với bữa tối ngon lành cùng với một chút rượu vang. Hoặc cùng nàng rong ruổi trên những nẻo đường xa lạ để cùng chia sẻ nỗi cô đơn dưới ánh trăng mờ mờ và tiếng xe chạy đều đều, buồn tẻ trên con đường đêm vắng hiu hắt.


    Con đường mùa đông

    Xuyên những hàng sương gợn sóng
    Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua,
    Buồn rải ánh vàng lai láng
    Lên cánh đồng buồn giăng xa.

    Trên đường mùa đông vắng vẻ
    Cỗ xe tam mã băng đi
    Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
    Đều đều khắc khoải lòng quê.

    Bài ca của người xà ích
    Có gì phảng phất thân yêu:
    Như niềm vui mừng khôn xiết,
    Như nỗi buồn nặng đìu hiu.

    Không một mái lều, ánh lửa…
    Tuyết trắng và rừng bao la…
    Chỉ những cột dài cây số
    Bên đường sừng sững chào ta.

    Ôi buồn đau, ôi cô lẻ…
    Trở về với em ngày mai
    Nina, bên lò lửa đỏ
    Ngắm em, ngắm mãi không thôi.

    Kim đồng hồ kêu tích tắc
    Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
    Và xua lũ người tẻ ngắt
    Để ta bên nhau trong đêm.

    Sầu lắm, Nina, đường xa vắng,
    Ngủ quên bác xà ích lặng im
    Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
    Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.
    1826

    THÚY TOÀN dịch

    By Blogger Linh, at 2/15/2005 9:55 PM  

  • By Anonymous Anonymous, at 3/02/2007 11:26 PM  

  • Looking for information and found it at this great site... »

    By Anonymous Anonymous, at 3/15/2007 11:51 PM  

  • Excellent, love it! » » »

    By Anonymous Anonymous, at 5/09/2007 2:28 PM  

Post a Comment

<< Home